Νοιώσε τον εαυτό σου απόψε

ΑΝΑΣΤΑΣΗ Κ. ΠΗΧΙΩΝ: Βυζαντινή; Ἀρχόντισσα;

Διαφαίνεται καθαρά ὁ πόνος μιᾶς πραγματικῆς καστοριανής άρχόντισσας γιά τήν κατάντια τῆς γενέτειράς της στό ἄρθρο τῆς κας Ἀθηνάς Γιοβανοπούλου «Καστοριά μιά ξεπεσμένη άρχόντισσα», πού δημοσιεύθηκε στό φύλλο 652 τῆς 26ης Ιουλίου 2012 τῆς ΟΔΟΥ. Πράγματι ἡ Καστοριά ἦταν Ἀρχόντισσα καί μάλιστα Βυζαντινή, αύτό δέ όφείλετο στούς κατοίκους της. Ἦταν ἄρχοντες οἱ Καστοριανοί, ὄχι μόνον οἱ οίκονομικῶς εύκατάστατοι άλλα καί οἱ ἁπλοί έργᾶτες τῆς γούνας.
Τήν άρχοντιά τήν προσδίνουν σέ μιά πόλη οἱ κάτοικοι της, ἡ κοινωνική τους συμπεριφορά, ἡ πολιτιστική τους καλλιέργεια καί ἡ άγάπη πρός τήν πόλη τους.

Οἱ Καστοριανοί, λόγω τῆς έπεξεργασίας τῆς γούνας, τῶν παροικιῶν, πού δημιούργησαν στίς μεγάλες πόλεις τῆς Εύρώπης καί τῶν Η.Π.Α. καί άπό τά χρόνια άκόμη τῆς Τουρκοκρατίας τόν συγχροτισμό τους μέ τούς λαούς τῆς Εύρώπης καί τόν Εύρωπαϊκό πολιτισμό, ανέπτυξαν μιά πολύ προηγμένη άντίληψη κοινωνικῆς ζωῆς καί διεκρίνοντο ὅλων τῶν ἄλλων πόλεων, ὄχι μόνον τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας (μέ ἐξαίρεση τήν Σιάτιστα) ἀλλά ὅλης τῆς Μακεδονίας, μπορεῖ κανείς, μάλιστα, νά είπεῖ καί ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Τά άρχοντικά, πού ἔκτισαν, ὁ πλοῦτος τῆς οἰκοσκευῆς των καί ὁ τρόπος τῆς ζωῆς τους ἦταν περισσότερο Εύρωπαϊκός παρά Βαλκάνιος. Ἡ Καστοριά ἦταν ἀπό τίς πρῶτες πόλεις τῆς Ἑλλάδος, πού ἀπέκτεισαν δημοτικό δίκτυο ὕδρευσης, δωρεά τοῦ συλλόγου Καστοριανῶν τῶν Παρισίων μέ τήν συνδρομή καί τῶν Καστοριανῶν τῆς Νέας Ὑόρκης. Αὐτά καί ἄλλα τόσα ἀποτελοῦν τεκμήρια τῆς πάλαι ποτέ ἀρχοντιᾶς τῆς Καστοριᾶς.

Τό νά ἀποκαλεῖ κανείς σήμερα, καί μάλιστα ἀπό τούς ἰθύνοντας τῆς πόλεως καί ἐπανειλημμένως, τήν Καστοριά «Βυζαντινή Ἀρχόντισσα» μοιάζει μέ εἰρωνεία καί μπορεῖ νά ἐκληφθεῖ ὡς ἀνέκδοτο. Ὅπως παλαιότερα λέγαμε «Ἀλβανός τουρίστας» τώρα θά λέμε «Βυζαντινή Ἀρχόντισσα» έννοώντας τήν σύγχρονη Καστοριά.

ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗ: Η κρατική βία και τα πολιτικά δικαιώματα

ΟΔΟΣ  11.10.2012 | 661

Στον απόηχο μιας ανωφελούς επίσκεψης…

Προσωπικώς απεχθάνομαι τη βία. Η διεκδίκηση δικαιωμάτων και δικαίων πρέπει να γίνεται ειρηνικά – όταν και όσο ζούμε σε μια ευνομούμενη πολιτεία. Στην περίπτωση μας όμως είναι το κράτος εκείνο που ασκεί βία κατά των πολιτών. Όταν το κράτος περιστέλλει με ένα νομοθέτημα εργασιακά δικαιώματα που έχουν κατακτηθεί με αγώνες πολύχρονους, πολύμοχθους, κάποτε μάλιστα και αιματη ρούς, όταν το κράτος καθιστά τις αποδοχές των εργαζομένων «χαρτζιλίκι» και μάλιστα μισερό, όταν μετατρέπει επίσημα την υγεία σε εμπόρευμα, αποκλείοντας τους πολλούς και διαλύει τους κοινωνικούς θεσμούς, τότε για τι άλλο εκτός από βία του κράτους κατά των πολιτών πρόκειται;
Κι όλα αυτά συμβαίνουν στο όνομα νεφελωδών εννοιών για μεταρρυθμίσεις, διαρθρωτικές αλλαγές κι άλλα εφευρήματα για τη δήθεν σωτηρία ενός κράτους, που δεν είναι πια πατρίδα, αλλά εισηγμένη εταιρεία στο διεθνές χρηματιστήριο χαμηλών ηθικών αξιών. Το εξόχως ανησυχητικό είναι πως πλέον η νομοθετική βία του κράτους συνοδεύεται από ωμή βία σε βάρος των εργαζομένων.

ΝΙΚΟΥ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΥ: Η γη ποτέ δεν χορταίνει

Ηλίας Λ. Παπαμόσχος
«Ο μυς της καρδιάς»
διηγήματα, Σελ. 104, εκδ. Μεταίχμιο

Ένας κόσμος παράξενος είναι ο κόσμος του Ηλία Λ. Παπαμόσχου, του συγγραφέα που καλλιεργεί την τέχνη της διηγηματογραφίας σαν ένα άνθος σε θερμοκήπιο. Στη συλλογή με τον συμβολικό τίτλο «Ο μυς της καρδιάς» (από ομώνυμο διήγημα), ο Ηλίας Λ. Παπαμόσχος ξετυλίγει ένα γκροτέσκ σύμπαν, στο οποίο αιωρούνται λιποβαρείς μορφές σαν σκιές. Με έντονα στοιχεία μιας προσωπικής ανάγνωσης της ζωής μιας μικρής κοινότητας, ο «Μυς της καρδιάς» είναι πλημμυρισμένος με το άρωμα (σαν από Επιτάφιο) μιας υπέροχης ελληνικής γλώσσας, που καταφέρνει να ξεπεράσει την παγίδα της εκζήτησης και να αφήσει μία γεύση γεμάτη νοσταλγία και πόθο.

ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗ: Ελένη Οθ. Ρουσοπούλου: Μία πρωτοπόρος γυναικεία φυσιογνωμία

Κόρη του Χριστόδουλου Ναούμ από την Καστοριά και της Πολυξένης Βουλγαρίδη από την Καλλίπολη, γεννήθηκε στη Λειψία το 1870


Έφθασε στην Ελλάδα 18 χρονών, γνήσια Ελληνίδα στην ψυχή και στο πνεύμα. Την καρποφόρα δράση της σκέπασε το ελληνικό χώμα πριν λίγες μέρες στις 22 Ιουνίου 1950.
Κόρη του Χριστόδουλου Ναούμ από την Καστοριά και της Πολυξένης Βουλγαρίδη από την Καλλίπολη, γεννήθηκε στη Λειψία το 1870. Μέσα στο σπίτι του πατέρα της αγάπησε την Ελλάδα πιότερο παρά αν είχε γεννηθεί στην ίδια τη γη της. Γουναράς πλούσιος ο Χριστόδουλος Ναούμ, καταγόμενος από μακριά γενιά εμποροβιοτεχνών της Καστοριάς, των σπαρμένων σε διάφορες Ευρωπαϊκές πόλεις, στη Βλαχιά και τη Ρωσία, εγκαταστάθηκε στη Λειψία για να συνεχίσει την ευεργετική δράση των Καστοριανών γουναράδων, που ανάπτυξαν σε ύψιστο βαθμό την επεξεργασία των γουναρικών και το εμπόριό τους, αναδείχνοντας τις συντεχνίες των γουναράδων σαν τις πλουσιώτερες ελληνικές.

ΝΩΝΤΑ ΤΣΙΓΚΑ: Η μουσική δεν τελειώνει

μικρή αναφορά στον συγγραφέα Δημήτρη Παπαδούλη

Andrew Wyeth “Christina's World”,1948, λάδι σε καμβά, 81.9 x 121.3 cm.
Μουσείο Μοντερνας Τέχνης Νέας Υόρκης (MoMa)

Η γυναίκα που σέρνεται στο γρασίδι του αγρού είναι η γειτόνισσα του καλλιτέχνη Μάϊνε, η οποία “χτυπημένη” από την πολιομυελίτιδα ήταν περιορισμένη από φυσική άποψη χωρίς αυτό για την πνευματική της κατάσταση να έχει καμιά σημασία. “Η επιλογή για μένα” -σημείωνε ο ζωγράφος- “ήταν να αποδώσω δικαιοσύνη σε μια ζωή που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν απελπιστική”. Στον πίνακα καταγράφει τον χέρσο τόπο, το εξοχικό σπίτι και τα αγριόχορτα με μεγάλη λεπτομέρεια, την ακαταστασία και  τις ανταύγειες των μαλλιών της κοπέλας, τα παιχνιδίσματα του φωτός και της σκιάς. Σ’ αυτό το είδος ζωγραφικής, που μας είναι γνωστό ως μαγικός ρεαλισμός, οι καθημερινές σκηνές του βίου αποκαλύπτονται με ποιητικό μυστήριο.

μετάφραση από το σημείωμα της MoMA
φωτό: Ν.Τ.


ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ  τον γνώρισα κάποτε σαν ασθενή. Θα πρέπει να ’ταν το 1992. Αντιμετώπισα τότε λοιπόν έναν συμπαθή, νεότατο άνθρωπο προικισμένο, ευφυή, ίσιο πολύ, ευθύ στους τρόπους και τις κοινωνικές του σχέσεις, που με υπομονή -και κάποτε όπως είναι φυσικό με θυμό- αντιμετώπιζε το πρόβλημα της υγείας του-. Ώριμο από τότε βέβαια συγγραφέα. Δεν τον ξαναείδα από τότε. Μάθαινα όμως για κείνον και παρακολουθούσα τη συγγραφική του αδιάκοπη μέχρι σήμερα πορεία.

Τρία μυθιστορήματα κατάφερε και εξέδωσε από τότε. Η ζωή έχει το δικό της τρόπο να παίζει βέβαια παράξενα παιχνίδια κι έτσι έμελλε πολλά χρόνια μετά να γνωρίσω τους φίλους του Δημήτρη, όλους όσους σήμερα στέκονται ομοτράπεζοι εδώ. Ο κύκλος λοιπόν αυτός κλείνει σήμερα. Νιώθω λοιπόν κι εγώ -δικαίως μάλλον- πως ανήκω στους φίλους του Δημήτρη. Κι αυτό μονάχα σαν μεγάλη τιμή προς το πρόσωπό μου σας το αναφέρω.

Royal Opera live - 7 Ιανουαρίου 2013

http://www.thespace.org
http://www.guardian.co.uk
http://www.roh.org.uk

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α. ΔΑΟΥΤΟΠΟΥΛΟΥ: Τα νέα μέτρα

Η πολύμηνη κυοφορία των νέων μέτρων κινδυνεύει να μας σπάσει τα νεύρα. Ιδιαίτερα ημών των υποζυγίων. Των μισθωτών και συνταξιούχων που δεν έχουμε τρόπους αντίδρασης. Το επαναστατικό πνεύμα εξέλειπε. Το ίδιο και οι δυνάμεις. Τι θα κάνουμε; Από το σαλόνι του σπιτιού μπορούμε να στολίσουμε πατόκορφα τους πολιτικούς που παρελαύνουν με μεγάλα και παχιά λόγια θαρρείς και βρισκόμαστε στις αρχές της δεκαετίας του 80. Δεν την βλέπω να βγάζει το χειμώνα, μου έλεγε πρόσφατα φίλος μου, αναφερόμενος στην τηλεόραση. Θα την σπάσω ή θα την κλείσω. Ειδήσεις και τουρκικά σήριαλ με φέρνουν στα όρια της παραφροσύνης.

ΣΟΝΙΑΣ ΕΥΘΥΜΙΑΔΟΥ-ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ: Θαυμασμός

Είχα ακούσει πολύ καλά σχόλια τον Ιούνιο, τότε που η εκδήλωση για τον Σοπέν είχε γίνει στο Άργος· πολύ καλά σχόλια γενικά κι αόριστα όμως, και όχι κάτι συγκεκριμένο. Έτσι απόψε την ώρα που ξεκινούσα να την παρακολουθήσω στην Καστοριά δε φανταζόμουν… Κι όσο και αν γνώριζα το Γιάννη, με τον οποίο είχαμε συνεργαστεί κιόλας και με κατέπλησσε πάντα με την έμφυτη ευγένειά του, όσο και αν μετά γνώρισα και την Ανδρονίκη, όσο κι αν καταλάβαινα πως κάτι σοβαρό σίγουρα θα ‘τανε, δεν το υποψιαζόμουν αυτό που έζησα απόψε…
Απόψε εξαιτίας των δυο τους έζησα ένα ταξίδι· ένα ταξίδι ονειρικό κι ονειρεμένο. Με την αφήγηση του Γιάννη από τη μια, με τα μαγικά δάχτυλα της Ανδρονίκης στα πλήκτρα του πιάνου από την άλλη, ταξιδέψαμε όλοι όσοι είχαμε την τύχη στη χώρα του ονείρου.