16/8/16

ΛΑΖΑΡΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΙΔΗ: Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική

ήτοι περί του ορθώς λέγειν τε και γράφειν

-7.4.2016 (τοπικός τύπος) ... ώστε να ελαχιστοποιηθεί ή να εξαληφθεί ο κίνδυνος τροχαίων ατυχημάτων. Το ορθόν: να εξαλειφθεί (το ρήμα εξαλείφω, παθητ. αόρ. εξαλείφθηκε, να εξαλειφθεί). Σημαίνει: εξαφανίζω πέρα για πέρα, ολοτελώς. Έχει και την έννοια του καταργώ (π.χ. μια διάταξη ως παράνομη). Εν χρήσει είναι και με άλλη πρόθεση: απαλείφω (απαλείφθηκε) = σβήνω, διαγράφω, αφαιρώ (π.χ. απαλείφθηκε το όνομά του από τον κατάλογο προακτέων αξιωματικών). Από ένα γραπτό κείμενο αφαιρείς, "βγάζεις" για λόγους δημοσιογραφίας κ.λ.π. λέξη ή φράση ολόκληρη, δηλαδή απαλείφεις (απηλείφθη η επίμαχος διάταξις, στην καθαρεύουσα) [1].

-7.4/2016 τοπικός τύπος. Αλλεπάλληλες γενικές (γραμματική) δυσχεραίνουν ενίοτε την άμεση κατανόηση. π.χ. η συνάντηση αφορούσε την υλοποίηση δράσεων προώθησης απασχόλησης ανέργων... Καλό είναι να διασπάται ο ορμαθός των γενικών αυτών. (Η συνάντηση αφορούσε δράσεις για προώθηση λύσης για τα θέματα απασχόλησης των ανέργων.)

-Στο ίδιο φύλλο. α) Ενέργειες αιρετών, ιδιαίτερα όσων ασκούν διοίκηση. Επειδή το υποκείμενο του ασκούν κρύβεται στην γενική όσων και το καταλαβαίνουμε από το νόημα, είναι καλό η σύνταξη να γίνει πιο αναλυτική (συντακτικώς ορθή): Των αιρετών, ιδιαιτέρως εκείνων, όσοι ασκούν διοίκηση. β) Με το που πληροφορηθήκαμε, σπεύσαμε να... Παλιότερα θα λέγαμε: Άμα τη πληροφορία ταύτη, σπέυσαμε να... (δηλαδή με την ξεχασμένη δοτική) ή: Μόλις πληροφορηθήκαμε, σπεύσαμε...

-Πάλι ένα μικρό ... κουίζ, όμοιο με της προηγούμενης στήλης, ιδίως για τους νεωτέρους: Επεκρέμαντο ποιναί, εν αίς "θανάτου". Τι μας λέγει ο καθαρευουσιάνος με τον εν αίς2;

-9.4.2016 (Με την ευκαιρία, καθώς διαβάζω ιστορικά περασμένων εποχών): Ακόμη και στα καφενεία οι απλοί συνάνθρωποί μας, για να τονίσουν την αχαριστία ημών των Ελλήνων, ή πόσο παρασυρόμεθα από διάφορες επιρροές ή γιατί έχομε στο DNA μας ενίοτε το μικρόβιο του διχασμού και των πολιτικών αντιθέσεων καθ' υπερβολήν, θυμίζουν την δίκη του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη! Πόσοι όμως θυμούνται ή ξέρουν ότι επρόκειτο να παραπεμφθεί σε δίκη επί ποινή θανάτου και ο Αρχιστράτηγος των Ελληνικών νικών του 1940-41 Αλέξανδρος Παπάγος από την κυβέρνηση των Δοσιλόγων (Τσολάκογλου, 1941). Σχετικό γεγονός: η "Έκθεσις Αντιστρατήγου Δημ. Καθενιώτη". Πού οδηγεί η έξαψη των πολιτικών παθών και η ζηλοφθονία!

-9.4.2016 Ποιος λέγει ότι η γλώσσα είναι "στατικός" οργανισμός και δεν εξελίσσεται; Και όμως: πλάσθηκε ρήμα ρινοκερίζω, που αποδίδει την έννοια: μιμούμαι τον "ρινόκερο" του Ευγένιου Ιονέσκο. Έχουν την τάση κάποιοι Νεοέλληνες να πλάθουν ... λέξεις, να γίνονται λεξιπλάστες! Εκτιμώ την ευστροφία και διάθεσή τους. Αποφευκτέα η υπερβολή!

-7.4.2016 τοπικός τύπος. Σαν να μη έφθαναν οι ταλαιπωρίες και τα έξοδα των αγροτών - καταληψιών επί ένα μήνα των δρόμων - τώρα πρέπει να επιβαρυνθούν οικονομικά(!) και για την συμμετοχή τους σε σεμινάρια για ... εκμάθηση χρήσεως των γεωργικών φαρμάκων. Και η επωδός της εφημερίδας: Κάποτε, αυτά τα σεμινάρια ήταν επιδοτούμενα. Τώρα έγιναν φορολογούμενα. (το παραθέτω ως σχήμα λόγου επιτυχές). Για την περίπτωση γριφωδών δηλώσεων ενίοτε των πολιτικών μας, γράφθηκε: Σ' αυτή τη χώρα δεν έχει σημασία τι καταλαβαίνουν ο πολλοί (προσθετέον: Αν καταλαβαίνουν και όσα καταλαβαίνουν) αλλά τι σκέπτονται οι ολίγοι...

* * * 

1 Λεπτή απόχρωση η διαφορά στην έννοια των δύο ρημάτων: εξαλείφω - απαλείφω. Ο πλούτος της ελληνικής γλώσσας! Εξαρτάται από την διάθεση και το "νεύρο" του γράφοντος ή του ομιλούντος, ποιο ρήμα θα χρησιμοποιήσει. 2 ποινές, στις οποίες περιλαμβάνεται και η ποινή του θανάτου (εν αίς = δοτική πληθυντικού της αναφορικής αντωνυμίας ός, ή, ό).

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 14 Απριλίου 2016, αρ. φύλλου 831.

1 σχόλιο:

  1. Αναγνώστης27/8/16

    Νικηφορίδης που τους χρειάζεται! Από τη μια ο Καμένος και "η υπερμάχος Στρατηγός" του (έτσι τη λέει πάντα την Παναγία μας κι από την άλλη ο Πρωθυπουργός με το "ξυπνητήρι αφύπνισης", λες και υπάρχει ξυπνητήρι που να μην μας ξυπνάει!... (το είπε μια φορά και το επανέλαβαν πολλές φορές οι παρουσιαστές των ειδήσεων)-Βόηθα, υπέρμαχε Στρατηγέ, τη γλώσσα μας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Η ΟΔΟΣ σας ευχαριστεί για την συμμετοχή σας στον διάλογο.Το σχόλιό σας δεν θα εμφανισθεί αμέσως. Θα αποθηκευτεί προσωρινά και θα είναι ορατό στο ιστολόγιο, μετά την έγκριση της ΟΔΟΥ. Υπενθυμίζεται ότι η εφημερίδα δεν δημοσιεύει σχόλια που έχουν προσβλητικό χαρακτήρα.