ΕΛΕΝΗΣ ΒΑΦΕΙΑΔΟΥ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ: Πλατεία Ντουλτσό: Μαρτύριο καστοριανού προύχοντα

Πρόσφατα μίλησα στο τηλέφωνο με έναν πολύ εύστοχο αρθρογράφο αυτής της εφημερίδας σχετικά με ιστορικά θέματα κοινού ενδιαφέροντος, που αφορούν πρόσωπα περασμένων εποχών της Καστοριάς. Λίγο πριν κλείσουμε την συνομιλία μου ανέφερε κάποια ακούσματα, που έχει από ανθρώπους της πόλης, σχετικά με την προέλευση της ονομασίας της γνωστής μας πλατείας του Ντολτσού.

Μαρτυρίες όμως, όπως μου έλεγε, διασώθηκαν μόνο προφορικές από στόμα σε στόμα δηλαδή και από γενεά σε γενεά. Δώσανε το όνομα στην πλατεία στη μνήμη κάποιου Καστοριανού άρχοντα, που ονομάζονταν Νουλτσός ή Ντουλτσός και ήταν ο πρώτος ήρωας επαναστάτης κατά της Τουρκικής καταπίεσης της σκλαβωμένης πατρίδας, κατά τα μέσα του 17ου αιώνα. Μετά από πολλά βασανιστήρια υπέστη μαρτυρικό θάνατο με απαγχονισμό στο μέρος , που είναι η πλατεία, και οι Τούρκοι για πολλές μέρες απαγόρευαν την ταφή του. Οι γυναίκες όμως της Καστοριάς φρόντιζαν κρυφά το νεκρό με αρώματα και άλλα μέσα για την προστασία του σώματος από την αναπόφευκτη φθορά και τις συνέπειές της.

ΧΡΥΣΟΥΛΑΣ ΠΑΤΡΩΝΟΥ ΠΑΠΑΤΕΡΠΟΥ: Η αποβολή

Το σχολικό κτήριο ήταν επιβλητικό και πανέμορφο. Το καμάρι της πόλης. Όχι βέβαια και του μαθητικού πληθυσμού, γιατί οι τεράστιες αίθουσες δεν ήταν δυνατόν να ζεσταθούν με τις ξυλόσομπες, και το κρύο έμπαινε από παντού.
Ούτε και ο σύλλογος διδασκόντων περνούσε καλύτερα. Οι μόνοι που το απολάμβαναν ήταν οι "μάγκες" μαθητές των μεγάλων τάξεων, που συχνά κατέφευγαν στα υπόγεια, και από τις χαραμάδες -τι χαραμάδες, αυλακιές ολόκληρες- στα πατώματα, βίγλιζαν προς τα επάνω, μπας και διακρίνουν τα απόκρυφα των εξεταζόμενων μαθητριών!
Ο σύλλογος διδασκόντων αποτελούνταν από μερικούς καθηγητές και πολύ λιγότερες καθηγήτριες. Το κλίμα γνωστό και συνηθισμένο. Απρόσιτοι οι διδάσκοντες, συνεσταλμένοι και φοβισμένοι οι διδασκόμενοι. Με εξαιρέσεις, όπως παντού άλλωστε, στον κανόνα.

Τέτοια εξαίρεση και ο φιλόλογος της ιστορίας μας. Νέος ακόμη, καταρτισμένος στο αντικείμενό του, ανοιχτός σε απορίες των μαθητών, είχε κερδίσει τη συμπάθεια όλου του μικρόκοσμου του οκτατάξιου γυμνασίου. Αυστηρός στην κρίση, αλλά δίκαιος, με οικογένεια ήδη, παιδιά στο δημοτικό, συχνά ερχόταν σε αντίθεση με την άκαμπτη στάση των συναδέλφων του απέναντι στις αταξίες των εφήβων.

Νέο Δ.Σ. στο μουσείο Μακεδονικού Αγώνα

[από την στήλη "Κάποτε στην Καστοριά"]

Η στήλη ασχολήθηκε αρκετές φορές με το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα, θεωρώντας ότι είναι ένας ελάχιστος φόρος τιμής στους συμπατριώτες μας που δεν συμβιβάστηκαν, δεν φυγομάχησαν αλλά απεναντίας έδωσαν και την ζωή τους ακόμη, προκειμένου σήμερα η Μακεδονία να είναι Ελληνική και σε λίγο καιρό θα γιορτάσουμε τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της Καστοριάς.
Δυστυχώς αν και εκείνη την μέρα της απελευθέρωσης υπήρχαν φωτογραφικές μηχανές, μέσα στο πανδαιμόνιο της χαράς και της λύτρωσης μετά από 400 και πλέον χρόνια σκληρής σκλαβιάς, κανένας δεν απαθανάτισε τις μοναδικές και ανεπανάληπτες στιγμές εκείνες της απελευθέρωσης. Υπάρχουν φυσικά καταγραφές και αφηγήσεις αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν εικόνες. Ίσως η νέα τεχνολογία βασιζόμενη στις αφηγήσεις και τις παραπλήσιες φωτογραφίες ανθρώπων και τοπίων που υπάρχουν, να μπορέσει στο μέλλον να δημιουργήσει μια εικονική πραγματικότητα.

Το γιορτάζουν!

Σε εποχές μεγάλης οικονομικής κρίσης και αφαίμαξης, εντυπωσιάζει από μήνες τώρα, η συνήθεια των υπευθύνων της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος, που είναι μια δημόσια Τράπεζα, να φωταγωγεί έντονα σε καθημερινή βάση και καθ’ όλη την διάρκεια της νύχτας, το κατάστημα της στην πλατεία Δαβάκη της Καστοριάς, με τρόπο που θυμίζει παραμονές εθνικών επετείων και αδικαιολόγητη σπατάλη. Ή άφθονο χρήμα ρέει στο κατάστημα Καστοριάς της Τράπεζας αυτής, ή κάποιοι δεν έχουν πάρει είδηση ότι η κατάσταση έχει αλλάξει δραματικά.

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 9 Φεβρουαρίου 2012, αρ. φύλλου 628

ΠΕΡΔΙΚΚΑ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ: Σχεδιασμός ανάπτυξης;

Αν βάλω τον εαυτό μου, λόγω σπουδών και εμπειρίας στους ειδικούς τεχνικούς, τα συμπεράσματά μου ξεχωρίζουν από αυτά των άλλων ειδικών (τεχνικών-οικονομολόγων), με τους οποίους φαίνεται ότι συμφωνούμε στο τεχνικό μέρος, γιατί τοποθετούν σε διαφορετικό οικονομικό πλαίσιο τον κλάδο της βιομηχανίας. Η δημιουργία βιομηχανικών κλάδων γι’ αυτούς είναι μόνο μια κερδοφόρα επένδυση κεφαλαίου, είτε από την ντόπια αστική (πιο σωστά πλούσια) τάξη και τα συγκροτήματα της οικονομικής της ολιγαρχίας, είτε από το ξένο  κεφάλαιο. Στο ξένο κεφάλαιο στηρίζουν τις περισσότερες ελπίδες τους. Εμείς οι αριστεροί, πιστεύουμε στην εσωτερική συσσώρευση, για να έχουμε δικιά μας βιομηχανία. Στους υπολογισμούς τους αν συμφέρει ή όχι να ιδρυθούν διάφοροι κλάδοι βιομηχανίας, οι τεχνικοί-πολιτικοί θεωρούν σαν βασικής σημασίας παράγοντα το χαμηλό μεροκάματο του Έλληνα βιομηχανικού εργάτη. Ακόμη η σκέψη τους είναι προσκολλημένη μεθοδολογικά πάνω στις αρχές της καπιταλιστικής οικονομίας κι ακόμα χειρότερα μέσα στις ιδιόμορφες συνθήκες μιας μονόπλευρα και στρεβλά αναπτυγμένης καπιταλιστικής οικονομίας, όπως είναι σήμερα η Ελληνική.

Ο χιονιάς του μέλλοντος

Για τους νεώτερους ο χιονιάς της περασμένης εβδομάδας ήταν πρωτόγνωρος ως εμπειρία. Μπορεί τα παλιότερα χρόνια, σε περασμένες δεκαετίες, τα πολλά χιόνια να ήταν συνηθισμένο φαινόμενο, αλλά τόσο πολύ χιόνι, είχε πράγματι πολλά χρόνια να πέσει στην Καστοριά. Σε συνδυασμό με την παγωμένη λίμνη, τους κλειστούς δρόμους και την γραφικότητα της Καστοριάς, προσέφερε ασφαλώς ιδανικό τοπίο χειμερινής ομορφιάς.
Προφανώς αυτό θαυμάζει το νεαρό άτομο της φωτογραφίας, έστω κι’ αν η αμφιβολία, η ανασφάλεια και τα ερωτηματικά για το μέλλον του τόπου, ήταν έντονα όσο ποτέ άλλοτε τις μέρες που ο χιονιάς ήλθε σαν παλιά στην Καστοριά.

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 9 Φεβρουαρίου 2012, αρ. φύλλου 628
Φωτό: Ολυμπία Σπύρογλου

Σχετικά:

ΟΔΟΣ Προς Δυσμάς - μεγάλα λόγια | μεγάλες μπουκιές  | 9.2.2012 - 628

ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ έγραψαν

Κύριε Διευθυντά,

Στό ὑπ᾽άριθ. 533 τῆς 11ης/3/2010 φύλλο τῆς έγκρίτου έφημερίδας σας δημοσιεύσατε ἕνα ἄρθρο μου, πού άναφέρονταν στήν πολιτική κατάσταση τῆς χώρας μας, μέ τίτλο «Πολιτικό κόστος καί ἄλλα τινά». Στό ἄρθρο αύτό ανέφερα, μεταξύ ἄλλων, ὅτι ἕνας άπό τούς τρόπους έξόδου τῆς χώρας μας άπό τήν οίκονομική, καί ὄχι μόνον, κρίση εἶναι καί ἡ έφαρμογή τῆς αίσυμνητείας.
Τήν άναφέρει ὁ Άριστοτέλης στά πολιτικά του (ΙΙΙ, 1285a31). Γρἀφει ότι στήν άρχαιότητα ὑπῆρχε καί ἕνα πολίτευμα, τό ὁποῖο καλεῖτο αίσυμνητεία. Τό πολίτευμα αύτό έφαρμόσθηκε σέ πολλές πόλεις στήν άρχαιότητα σέ περιπτώσεις άνωτέρας άνάγκης, σέ ἀνώμαλες έποχές, λόγω έξωτερικῶν ἤ έσωτερικῶν κινδύνων οἱ ὁποῖοι άπειλοῦσαν τήν κοινωνική συνοχή καί τήν έκδήλωση ταραχῶν. (Σέ τέτοια κατάσταση βρίσκεται δυστυχῶς σήμερα ἡ χώρα μας.)
Κατ᾽αύτήν έκλέγονταν, άπό τόν λαό, ἕνας κυβερνήτης, λεγόμενος αἰσυμνήτης, στόν ὁποῖο ἔδιναν έξουσία άπολύτου ἄρχοντος, τόσο νομοθετική ὅσο καί έκτελεστική, γιά ὁρισμένο χρόνο καί γιά νά έπιτελέσει ἕνα συγκεκριμένο ἔργο. Ἤταν, κατά τόν ΄Αριστοτέλη, ἕνας αίρετός μονάρχης, βασιλεύς, ἤ άλλοιῶς αίρετός τύραννος. Μετά τόν χρόνο, πού τοῦ ἔδιναν γιά νά έπιτελέσει τό ἔργο του ἔπαυε νά άσκεῖ τήν έξουσία τοῦ αίσυμνήτου.

ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Χ. ΤΕΡΙΑΚΗ: Στον σύλλογο Πολυτέκνων

Το κείμενο που ακολουθεί εκφωνήθηκε στην εκδήλωση του συλλόγου Πολυτέκνων Ν. Καστοριάς την 6η Ιανουαρίου 2012 για τη βράβευση νέων φοιτητών πολύτεκνων οικογενειών.

Με ιδιαίτερη ευχαρίστηση αποδέχθηκα την πρόσκληση για τη σημερινή ομιλία στην πρώτη του έτους εκδήλωση του Συλλόγου Πολυτέκνων Ν. Καστοριάς.
Όχι μόνο γιατί μού την απηύθυνε ο εκλεκτός Συνάδελφος και Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Γεώργιος Γκίτσος, αλλά γιατί αισθάνομαι το χρέος να παραστώ μεταξύ σας, καθότι και η ίδια είμαι τέκνο πολύτεκνης οικογένειας.
Η σημερινή ομιλία λοιπόν αποτελεί φόρο τιμής στη μνήμη των γονέων μου, οι οποίοι έφεραν στον κόσμο και ανέθρεψαν πέντε παιδιά. Ταυτόχρονα όμως είναι και φόρος τιμής στους Συμπολίτες μου, οι οποίοι ανατρέφουν σήμερα τέκνα, από τα οποία τα περισσότερα έχω τη χαρά να γνωρίζω στο Σχολείο.

ΟΔΟΣ: Κοινωνική ευαισθησία;

Η ανακοίνωση ότι ο Δήμος Καστοριάς σχεδιάζει να εφαρμόσει, προφανώς σε συνεργασία με άλλους φορείς, το «κοινωνικό παντοπωλείο», διαθέτοντας τρόφιμα και αναλώσιμα νοικοκυριού ως ένδειξη κοινωνικής ευαισθησίας και έμπρακτη απόδειξη υποστήριξης κατοίκων και δημοτών της Καστοριάς που οικονομικά είναι ανήμποροι, ακούγεται καλή αλλά καθόλου πρωτότυπη ως ιδέα. Μιας και τις τελευταίες εβδομάδες έχουν βομβαρδίσει οι ειδήσεις ότι ανάλογα «παντοπωλεία» έχουν εμφανιστεί και ήδη λειτουργούν σε πλείστες πόλεις της χώρας.

Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις, ότι και αυτή η καθόλου πρωτότυπη ιδέα, θα γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από συγκεκριμένους παράγοντες του Δήμου Καστοριάς, που κάνουν τα πάντα για να πείσουν ότι είναι κι’ από πάνω ευεργέτες, οικτίρμονες και ελεήμονες, με ξένα λεφτά εννοείται.

Ένα είδος πρέσβεως, και πρέσβειρας της Unesco δηλαδή, έστω της καλής θελήσεως. Ενώ δεν είναι τίποτε απ’ όλα αυτά, και εκφράζονται ήδη φόβοι ότι και το κοινωνικό παντοπωλείο, θα χρησιμοποιηθεί ως προεκλογικό εφαλτήριο για την επόμενη 5 ετία δημοτικής περιόδου.
Αυτά απομένει να αποδειχθούν ή όχι από την πράξη. Ωστόσο τα έως στιγμής πεπραγμένα της μιας χρονιάς που πέρασε, δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια για ελπίδες.