ΟΔΟΣ: ΑΙ | ΠΡΟΣΩΠΑ 2025 [8]

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ "ΟΡΜΟΣ"

Η Καστοριά στην Βραζιλία

ΑΙ: Το άρθρο που ακολουθεί υιοθετεί το γνώριμο ύφος της ΟΔΟΥ: καυστικό για την τοπική αδράνεια, υπερήφανο για την αυθεντική παράδοση και αμείλικτο απέναντι στην πολιτιστική σύγχυση των «αρμοδίων».

[+] ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΤΟΥ 2025, ενώ η Καστοριά αναλώνονταν στις γνωστές μικροπολιτικές ίντριγκες και τις selfies των «αρχόντων» της, συνέβη ένα γεγονός εξαιρετικά σπάνιο. Γεγονός από εκείνα, που σε οποιαδήποτε άλλη γωνιά της Ελλάδας θα είχαν προκαλέσει ρίγη συγκίνησης και διθυραμβικά πρωτοσέλιδα. Ο πολιτιστικός σύλλογος "Όρμος", κουβαλώντας στις αποσκευές του τους ήχους της λίμνης, τις καστοριανές στόφες, τα αντεριά και την ελληνική σημαία, διέσχισε τον Ατλαντικό για να εκπροσωπήσει την Καστοριά στο Festival Internacional de Folclore do Maranhão 2025, στη Βραζιλία.

Εκεί, στη μακρινή Νότια Αμερική, η καρδιά της Καστοριάς χτύπησε δυνατά. Οι καστοριανοί χοροί, η απαράμιλλη ενδυμασία μας και η Καστοριανή μουσική παράδοση του τόπου μας αποθεώθηκαν από χιλιάδες θεατές. Όμως, πίσω στην πατρίδα, η σιωπή που κάλυψε το γεγονός ήταν τόσο βαριά, που κατέληξε να είναι προσβλητική. Με εξαίρεση την ΟΔΟ, που αρνείται πεισματικά να κλείσει τα μάτια στην αριστεία και την αυθεντικότητα, κανένα άλλο Μέσο Μαζικής Ενημέρωσης, κανένας επίσημος φορέας, κανένας "υπερασπιστής" της παράδοσης δεν βρήκε μια λέξη να πει εκείνο το διάστημα. Σιωπή.

Αναρωτιέται κανείς, με μια δόση πικρού σαρκασμού: Τι πήγε στραβά; Γιατί ο Δήμος Καστοριάς, η Αντιπεριφέρεια, οι λοιποί πολιτιστικοί "επιθεωρητές", οι εκατοντάδες συμπολίτες των κοινωνικών δικτύων, οι υπερασπιστές της «Αρχόντισσας», αυτοί που δημόσια καυχώνται ότι «η μουσική δεν έχει σύνορα» τήρησαν σιγή ιχθύος; Η απάντηση ίσως κρύβεται στην ίδια τη φύση της παράστασης που έδωσε ο "Όρμος". Ο σύλλογος τόλμησε να δείξει στη Βραζιλία ότι η παράδοση της Καστοριάς είναι βαθιά, αδιαπραγμάτευτα και αποκλειστικά ελληνική.

Φαίνεται πως για ορισμένους κύκλους στην πόλη, αυτό αποτελεί πλέον... «παλαιομοδίτικη» προσέγγιση. Για άλλους μπορεί να ήταν θέμα ταμπού. Αν οι χορευτές του "Όρμου" είχαν την "έμπνευση" να συμπεριλάβουν στο πρόγραμμά τους βαλκανικά ακούσματα —όπως τον βουλγαρικό χορό «Στάμενα»— τότε τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Προφανώς, αν η Καστοριά εκπροσωπούνταν ως ένα υβριδικό βαλκανικό παρακλάδι, ως μία βαλκανική αμφιλεγόμενη πολίχνη, τότε εκτός από το Μπαϊρακτάρειο Ωδείο, —που ευτυχώς δεν ζει ο ιδρυτής Μπαϊρακτάρης— θα έβγαζαν διθυραμβικές ανακοινώσεις και οι υπόλοιποι.

Αναρωτιέται κανείς, με μια δόση πικρού σαρκασμού: Τι πήγε στραβά; Γιατί ο Δήμος Καστοριάς, η Αντιπεριφέρεια, οι λοιποί πολιτιστικοί «επιθεωρητές», οι εκατοντάδες συμπολίτες των κοινωνικών δικτύων, οι υπερασπιστές της «Αρχόντισσας», αυτοί που δημόσια καυχώνται ότι «η μουσική δεν έχει σύνορα» τήρησαν σιγή ιχθύος; Η απάντηση ίσως κρύβεται στην ίδια τη φύση της παράστασης που έδωσε ο "Όρμος". Ο σύλλογος τόλμησε να δείξει στη Βραζιλία ότι η παράδοση της Καστοριάς είναι βαθιά, αδιαπραγμάτευτα και αποκλειστικά ελληνική.

* * *

Κάποιοι, φαίνεται, έχουν αναπτύξει μια ιδιαίτερη και παράξενη ευαισθησία στα βαλκανικά ακούσματα, λες και η καστοριανή παράδοση χρειάζεται "ξένα δεκανίκια" για να υπάρξει. Όταν όμως ένας σύλλογος επιμένει στα Καστοριανά, δηλαδή στα Ελληνικά ακούσματα, τότε η γραφειοκρατία της κουλτούρας παθαίνει αφωνία. Όταν δεν στάζει μέλι για τα άλλα, γίνεται απλώς Στάζι.

Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο: πού χάθηκαν όλοι αυτοί οι φανατικοί σχολιαστές του πληκτρολογίου, οι επαγγελματίες «Καστοριανοί» που καθημερινά υμνούν την «Αρχόντισσα» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Εκείνοι που εξαντλούν τον πατριωτισμό σε φωτογραφίες της λίμνης με φίλτρα, δεν βρήκαν ούτε ένα «εύγε» για τα παιδιά που κράτησαν υπερήφανα τη σημαία της χώρας και της πόλης μας στο Μαρανιάο.

Αυτή η αδικαιολόγητη σιωπή των τοπικών ΜΜΕ —που όπως προαναφέραμε, συχνά θυμίζουν ενημέρωση τριτοκοσμικού καθεστώτος, απασχολημένα με το να λιβανίζουν τη βουλευτή και τον δήμαρχο— δείχνει μια βαθιά πολιτιστική παθογένεια. Σαν ο "Όρνος" να διέπραξε κάτι απαράδεκτο επειδή δεν ζήτησε "άδεια" από τα τοπικά συστήματα εξουσίας για να δοξάσει την Καστοριά στα πέρατα της οικουμένης.

Η συμμετοχή στο Festival Internacional de Folclore do Maranhão 2025  δεν ήταν ένα ταξίδι αναψυχής. Ήταν μια εθνική αποστολή. Το γεγονός ότι η Καστοριά βρέθηκε εκεί, με τη δική της μουσική ταυτότητα, υπό την ελληνική σημαία, είναι μια νίκη απέναντι στη λήθη και την παραποίηση της ιστορίας μας.

Είναι όμως θλιβερό να διαπιστώνεις ότι για την επίσημη Καστοριά, ο πολιτισμός εξαντλείται στα πανηγύρια των ημετέρων και στις φωτογραφίες των επισήμων στα καρναβάλια. Όταν η ουσία μεταφέρεται στη Βραζιλία, όπου ο θεός Διόνυσος του καρναβαλιού εξακολουθεί να ζει, οι «αρμόδιοι» κοιτούν από την άλλη πλευρά. Ίσως γιατί εκεί δεν υπήρχαν κάμερες τοπικών καναλιών να τους απαθανατίσουν, ίσως γιατί ο "Όρμος" δεν ζήτησε πιστοποιητικά πολιτικών φρονημάτων για να χορέψει.

Οι φίλοι και οι αναγνώστες της ΟΔΟΥ χαιρετίζουν την προσπάθεια του "Όρμου" και των ανθρώπων του. Τους συγχαίρει που δεν υπέκυψαν στη μόδα του "βαλκανικού αχταρμά" και που τίμησαν το Καστοριανό όνομα με αξιοπρέπεια. Η σιωπή των υπολοίπων δεν μειώνει το μέγεθος της επιτυχίας τους· αντίθετα, υπογραμμίζει τη μικρότητα εκείνων που διοικούν αυτόν τον τόπο.

Αν η Καστοριά θέλει να λέγεται «Αρχόντισσα», πρέπει να μάθει να αναγνωρίζει την αρχοντιά στους δικούς της ανθρώπους, ειδικά όταν εκείνοι την ταξιδεύουν με τιμή στον κόσμο. Όσο για τους λάτρεις των «βαλκανικών ακουσμάτων» και της φωτογραφικής πολιτικής, η σημαία που κυμάτισε στη Βραζιλία είναι η μόνη απάντηση που χρειάζεται η ιστορία. Και η  ΟΔΟΣ θα είναι πάντα εδώ για να καταγράφει αυτή την αλήθεια, όσο κι αν ενοχλεί τη σιωπή των επιτηδείων.

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 8 Ιανουαρίου 2026, αρ. φύλλου 1302.

Σχετικά:

• ΟΔΟΣ: ΠΡΟΣΩΠΑΙ 2025