ΣΟΝΙΑΣ ΕΥΘΥΜΙΑΔΟΥ-ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ: Η 100χρονη ιστορία του Δημοτικού Σχολείου Μαυροχωρίου

 

ΟΔΟΣ 19.6.2025 | 1277

Το περασμένο Σάββατο, 14 Ιουνίου 2025, το Δημοτικό Σχολείο Μαυροχωρίου γιόρτασε τη συμπλήρωση των 100χρόνων λειτουργίας του με μια λαμπρή εκδήλωση, όπου, μετά από πρόταση του Σχολείου, είχα τη μέγιστη τιμή να παρουσιάσω την Ιστορία του.

Σόνια Ευθυμιάδου-Παπασταύρου

Αγαπητοί μας καλεσμένοι,

Συμπληρώνονται φέτος, 2025, εκατό χρόνια λειτουργίας του Σχολείου μας, ενός σχολείου που αρκετές φορές έχουμε ακούσει πως είναι από τα ωραιότερα της Ελλάδας ολόκληρης, ίσως και το ωραιότερο. Το βλέπετε μπροστά σας όλοι και πιστεύω πως συμφωνείτε απολύτως με αυτόν τον χαρακτηρισμό του. Σήμερα έχω την τεράστια τιμή να σας παρουσιάσω την ιστορία του, για ποιον λόγο εγώ, ενώ πριν από πέντε ακριβώς χρόνια αποχωρούσα στη σύνταξη; Γιατί υπήρξα δασκάλα σ’ αυτό το πανέμορφο σχολείο από την αρχή του 1982 ως τον Ιούνιο του 2020, χωρίς να έχω υπηρετήσει ούτε μία ημέρα σε κάποιο άλλο σχολείο, πράγμα που κάνει τον Δ/ ντή Α/θμιας Εκπ/σης κ. Τάσο Ξανθόπουλο ν’ αναρωτιέται μήπως είμαι η μόνη περίπτωση πανελλαδικά που κατέχει αυτό το ωραίο «ρεκόρ»! Αυτό σημαίνει πως έχω υπάρξει δασκάλα του Σχολείου μας για πάνω από το 1/3 των χρόνων της λειτουργίας του κι είμαι πολύ περήφανη γι’ αυτό!

«Οι άνθρωποι είμαστε φτιαγμένοι από ιστορίες» συνηθίζω να λέω και το μεταφέρω σήμερα και στο Σχολείο μας· ναι, και τα σχολεία είναι φτιαγμένα από τις αμέτρητες ιστορίες των ανθρώπων που φοίτησαν σε αυτά στα πιο τρυφερά χρόνια της ζωής τους, αλλά είναι φτιαγμένα κι από τις ιστορίες των ανθρώπων που τα υπηρέτησαν, με ζήλο κι υπευθυνότητα προπαντός. Ευχαριστώ την κ. Όλγα Παπαγιαννοπούλου, που διηύθυνε το Σχολείο μας φέτος, τη Διευθύντριά του κ. Γεωργία Κωστάρα, που ενέκρινε όλα όσα έχουν γίνει φέτος με αφορμή την ολοστρόγγυλη επέτειο, αλλά και όλους τους συναδέλφους που υπηρετούν εδώ, οι οποίοι πήραν ζεστά το όλο θέμα και συνέβαλαν κι αυτοί στην επιτυχία των δράσεων που πραγματοποιούνταν όλο τον χρόνο. 

Ξεκινάμε από το τι ακριβώς σημαίνει η λέξη «σχολείο»: προέρχεται από τη λέξη «σχολή», που σημαίνει «τρόπος ζωής». Άρα, το σχολείο οφείλει να διδάξει στους μαθητές του, εκτός από τις πολύτιμες γνώσεις, και τις ακόμη πιο πολύτιμες αξίες της ζωής.

Ερχόμαστε, λοιπόν, στην ιστορία του δικού μας Σχολείου: στα χρόνια της Τουρκοκρατίας λειτουργούσε 2/τάξιο σχολείο για τα Ελληνόπουλα (60-70 τον αριθμόν) και 2/ τάξιο σχολείο για τα ισάριθμα Τουρκόπουλα στο μετά την Απελευθέρωση σπίτι της οικογένειας Καρακώστα από τη Μικρασία («Το Μαύροβο και η Ιστορία του», Χρυσόστομος Παπασταύρος, 2002). «Πάντως το 1876 φαίνεται να λειτουργεί σχολείο στο Μαυροχώρι, διότι από τα Βιτώλια ο βιβλιοπώλης Πέτρος Θάνου κάνει λόγο για βιβλία», σημειώνεται στο βιβλίο «Η Ελληνική Εκπαίδευση στην Καστοριά τον ΙΘ’ αιώνα», από τα αρχεία της Μητρόπολης Καστοριάς, του Εμμανουήλ Κουτσιαύτη, 2001. 

Στο ίδιο βιβλίο διαβάζουμε κάτι επίσης πολύ σημαντικό, αν όχι σημαντικότερο: «Στο Μαυροχώρι ουδέποτε διεκόπη η λειτουργία Ελληνικών εκκλησιών και των σχολείων. Αυτό είναι η βασική αιτία όπου εστάθη αδύνατον να μολύνουν τον χώρον οι Βούλγαροι με την παρουσία τους». Τόσο σπουδαίος είναι ο ρόλος του σχολείου: από τη μια οι Βούλγαροι παλεύουν μέσω των σχολείων που ιδρύουν στη Μακεδονία να πάρουν με το μέρος τους τους κατοίκους της, ενώ από την άλλη όπου λειτουργούν ελληνικά σχολεία παραμένει ακλόνητος ο Ελληνισμός στο πλευρό του Πατριαρχείου. 

Πριν από την ίδρυση του Σχολείου μας, λοιπόν, το οποίο άρχισε να χτίζεται το 1922, το ελληνικό σχολείο στεγαζόταν στο διώροφο σπίτι του Θωμά Νάτσικα, που το είχε παραχωρήσει γι’ αυτόν τον σκοπό. Μετά την Απελευθέρωση το Σχολείο μας λειτουργεί ως τετρατάξιο, ενώ αρχίζει να ωριμάζει το όνειρο της απόκτησης ενός διδακτηρίου αντάξιου του απελευθερωμένου πια χωριού μας. Αυτό το όνειρο, όμως, δε θα γινόταν πραγματικότητα αν δεν υπήρχαν κάποιοι Μαυροβινοί που βάλαν την Πατρίδα πιο πάνω από τον εαυτό και την οικογένειά τους. 

Με επιστολές γραμμένες σε άπταιστα ελληνικά που είχαν μάθει στα χρόνια της σκλαβιάς απευθύνονται στον πλούσιο συγχωριανό τους έμπορο στην Αίγυπτο Θεόδωρο Μαυροβίτη, μα και σε άλλους απόδημους και εν Ελλάδι Μαυροβινούς, εξασφαλίζονται τα χρήματα και χτίζεται ένα σχολείο που, «κόσμημα» χαρακτηρίστηκε από τότε. (Επιστολές κειμήλια από το αρχείο της οικογένειας του Θεόδωρου Μαυροβίτη μάς παραδόθηκαν το 2014 κι υπάρχουν από τότε και θα υπάρχουν για πάντα στη γωνιά των Ευεργετών στον διάδρομο του Σχολείου, πλάι στις φωτογραφίες των τριών μεγάλων Ευεργετών με το επώνυμο Μαυροβίτης, καθώς το Σχολείο τηρεί την υπόσχεση που είχε δώσει πριν από 100 χρόνια στον Θ. Μαυροβίτη, πως «θα αναρτήσωμεν την φωτογραφίαν σας εις την μεγάλην αίθουσαν του Σχολείου μας». 

Στο βιβλίο «Ιωάννης Παπαμαντζάρης, ο γραμματικός της Μητρόπολης Καστοριάς στα χρόνια του Μακεδονικού Αγώνα», έκδ. ΣΦΜΜΑ, 2018, βρήκαμε καταγεγραμμένο το εξής που μας αφορά: «Την ημέραν της ορθοδοξίας (πριν από το 1906) έγινε στο Μαύροβο τελετή προς τιμήν των ευεργετών και ειδικότερα για τον ευεργέτη Θωμάν στον οποίον ο Γραμματικός αφιερώνει κι ένα ποίημά του, του οποίου το πρώτο τετράστιχο έχει ως εξής: «Σήμερον λαμπρά ημέρα εορτή ορθοδοξίας,εις την κωμόπολίν μας φέρει αναμνήσεις Θείας, και του τρισεβάστου του Θωμά του ευεργέτου, των Σχολείων του Μαυρόβου των γραμμάτων ποδηγέτου».

Πρόκειται περί του Θωμά Νάτσικα, «που διέθεσε 20.000 γρόσια και ένα ιδιόκτητο οικόπεδο. Στο οικόπεδο αυτό με τα χρήματα του Θωμά και με εκατό εικοσόφραγκα του ευεργέτη Δαμιανού Μαυροβίτη κτίστηκε το παλαιό σχολείο. Το διδακτήριο τούτο πωλήθηκε αργότερα και με 1000 εικοσόφραγκα άλλου ευεργέτη, του Θεόδωρου Μαυροβίτη, κτίστηκε το σημερινό σχολείο του Μαυρόβου». Πολύτιμη πηγή μας και το αρχείο της επί 8 χρόνια δασκάλας του Σχολείου μας κ. Αγγελικής Βόλτση, σχετικά με το θέμα της ίδρυσής του. 

Συμπληρώνουμε ακόμη πως στο επικήδειο κείμενο για τον Θ. Μαυροβίτη σε εφημερίδα της Αλεξάνδρειας, ανάμεσα σε πολλά τιμητικά λόγια, γράφτηκε πως: «Ο πολύκλαυστος Θεόδωρος Μαυροβίτης δεν ηυτύχησε να αναδειχθή περισσότερον ευεργετικός προς την γενέτειραν αυτού Καστορίαν, της οποίας προ ετών ανήγειρε δια δαπάνης δισχιλίων λιρών τα σχολεία...» (από το αρχείο του εγγονού του Θ. Ν. Μαυροβίτη, που μας παραδόθηκε με αγάπη). Και πρέπει εδώ να σημειώσω πως, αντί για τον όρο «Μαυροβινός», παλιότερα το επίθετο «Μαυροβίτης» λεγόταν και το επίθετο αυτό έγινε επώνυμο για κάποιους, ανάμεσά τους και οι σημερινοί απόγονοι του μεγάλου Ευεργέτη Θεόδωρου Μαυροβίτη, που βρίσκονται σήμερα ανάμεσά μας κι η παρουσία τους μας τιμά ιδιαιτέρως.

 

Τέσσερα είναι τα ονόματα των μεγάλων ευεργετών που μνημονεύει όλα τα χρόνια αδιάκοπα στο μνημόσυνο που το Σχολείο μας επιτελεί την Ημέρα των Τριών Ιεραρχών ο αγαπημένος μας παπα-Ηλίας: των Θωμά Νάτσικα, Δαμιανού Μαυροβίτη, Θεοδώρου Μαυροβίτη και Γεωργίου Μαυροβίτη -από τον τελευταίο προέρχεται το Κληροδότημά μας, το οποίο, όταν ξεπερνιούνται διάφορα γραφειοκρατικά εμπόδια, μας ενισχύει οικονομικά- ελπίζουμε πως θα το κάνει για πάντα. 

Ευγνώμονες θα είμαστε για πάντα και στους ευεργέτες μας, αλλά και στους δωρητές μας, για τους οποίους ο παλιός Δ/ντής μας κ. Χρυσόστομος Παπασταύρος (1977-1991) μας έχει πει τα εξής: «Ο αείμνηστος Παναγιώτης Λαμπαδάρης, Γραμματέας της Κοινότητας επί 24 χρόνια (1932-1956), μου είχε δώσει κατάσταση με 24 ονόματα Ευεργετών του Σχολείου. Πρώτος στη σειρά ο Θεόδωρος Μαυροβίτης, δεύτερος ο Δαμιανός Μαυροβίτης, τρίτος ο Χρηστάκης Παπασταύρος, μεγαλέμπορος του χωριού, κι ακολουθούσαν άλλα 21 ονόματα, μεταξύ των οποίων και μιας γυναίκας, που είπε: “Επειδή δεν έχω χρήματα να δώσω, προσφέρω ένα ζευγάρι κάλτσες που έπλεξα η ίδια”!». Σημειώνουμε πως κάτοικος της Ίμβρου έλεγε: «ακόμα και τα παιδιά κουβαλούσαν νερό στους μαστόρους που έχτιζαν το σχολείο», άρα και αυτά ήταν συντελεστές αυτού του μεγάλου θαύματος!

Και καθώς στο χωριό μας υπήρξαν και δάσκαλοι-ήρωες, που συνδέθηκαν για πάντα με τους αγώνες για την Πατρίδα και τη λευτεριά, θεωρούμε ιδανική την ευκαιρία να τους αναφέρουμε κι ας έδρασαν οι περισσότεροι πριν από το 1925: 

￭ ιεροδιδάσκαλος π. Δημήτριος Παπασταύρος (1845-1912), που το 1880 χειροτονήθηκε ιερέας του χωριού μας, ενώ το 1912 εσφάγη από τους Τούρκους μαζί με τους άλλους δύο ιερείς του χωριού παπα-Κυριάκο Καράτζιο και παπα-Μανώλη Μπούτκα, επειδή βιάστηκαν να χτυπήσουν την καμπάνα της λευτεριάς, ενώ οι Τούρκοι δεν είχαν ακόμα φύγει. («Η Ελληνική Εκπαίδευση στην Καστοριά τον ΙΘ’ αιώνα», από τα αρχεία της Μητρόπολης Καστοριάς, Εμμανουήλ Κουτσιαύτη, 2001). Τα ονόματα των τριών αυτών ηρώων μας βρίσκονται γραμμένα ανάμεσα σε πολλά άλλα ιερά ονόματα στο ηρώο του χωριού μας, που αναμφίβολα, εκτός από πανέμορφο είναι και εξόχως ηρωικό. 

￭ ιεροδιδάσκαλος Νικόλαος Παπασταύρος (1875-1957),γιος του π.Δημήτρη. «Δίδαξε στο Μαυροχώρι από το 1898 και για 12 συνεχή έτη», άρα ως το 1900. Και, στη συνέχεια στην Κορησό και την Πολυκάρπη. Ο π. Νικ. Παπασταύρος ήταν συνεργάτης του Γερμανού Καραβαγγέλη και προστάτευσε το χωριό σε ιδιαιτέρως δύσκολες στιγμές του. (ό.π).

￭ Διαμαντής Μαντόπουλος, δάσκαλος στο Μαυροχώρι. Ήταν από την Καστοριά. Στα γεγονότα της καταστροφής του Μαυροχωρίου το φθινόπωρο του 1912, παρά το γεγονός πως ειδοποίησε τον σπουδαιότατο Μοναστηριώτη καπετάν Στέφο (Γρηγορίου), που βρισκόταν στο χωριό μας με τα παλληκάρια του τις αιματηρές εκείνες ημέρες, πως κινδύνευε ο Σεφεντίν-αγάς από τους μεθυσμένους από τη χαρά της λευτεριάς που πλησίαζε Μαυροβινούς κι ο αγάς σώθηκε, τον σκότωσε ο γιος του αγά, με την προτροπή του ευεργετημένου πατέρα του «για το καλό που του ‘χε κάνει», όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας Κ. Δούφλιας, κι έπειτα έσυραν το άψυχο σώμα του με έναν γάιδαρο στους δρόμους του χωριού. Μαζί του δίδασκε η κόρη του Θεανώ Μαντοπούλου, που οι Τούρκοι την υποχρέωσαν να ακολουθεί και να παρακολουθεί την ανόσια πράξη τους.

Κι εδώ νιώθω την ανάγκη μα μοιραστώ μαζί σας τη μεγάλη συγκίνηση που ένιωσα πολύ πρόσφατα, όταν ο παρευρισκόμενος σήμερα ανάμεσά μας Πρόεδρος του ιστορικού Συλλόγου Φλώρινας «Ο Αριστοτέλης» κ. Κων/νος Ραπτόπουλος μου μίλησε για τη συγγένεια που συνδέει τον ίδιο με τον σπουδαίο αυτό καπετάνιο, που μαζί με την επίσης σπουδαία γυναίκα του πρωταγωνίστησαν στα αιματηρά γεγονότα της Απελευθέρωσης του Μαυροχωρίου από τους Τούρκους.

￭ Δασκάλα από το Μαυροχώρι στα δύσκολα εκείνα χρόνια της σκλαβιάς ήταν η Χριστίνα Παπαχρήστου-Τερζή. Δίδασκαν με τον άντρα της Ζήση (από την Ιεροπηγή) στα Κορέστεια. Αφού σκότωσαν οι εχθροί τον Ζήση(1908), σκότωσαν το 1912 και τη Χριστίνα. 

￭ Οφείλουμε, όμως, να αναφερθούμε και στη Μαυροβινή δασκάλα Αγλαΐα Σουμαλιά, που δίδασκε στο Λέχοβο. Ο φοβερός κομιτατζής Τσακαλάρωφ της ζήτησε να τον παντρευτεί, όμως η Αγλαΐα αρνήθηκε περήφανα, λέγοντάς του: «Δεν είναι ποτέ δυνατόν να παντρευθή Ελληνίδα δασκάλα ένα Βούλγαρο. Αυτό πρέπει να γνωρίζης. Άσε με ήσυχη». Η δασκάλα παντρεύτηκε τον Λεχοβίτη Νικόλα Κόττη, που εγκαταστάθηκε αργότερα στο Αμύνταιο κι ασχολούνταν με το εμπόριο.

￭ Ο δάσκαλος-έφεδρος αξιωματικός Γεώργιος Δαμιανού Παπαγιαννόπουλος. Ξεκινά τη διδασκαλική του σταδιοδρομία το 1932 από την Περιστερά Καστ. (6 έτη), Πευκόφυτο (2 έτη) Μανιάκους (5 έτη) . Το 1945 τοποθετείται στο Δημοτικό Σχολείο Μαυροχωρίου. Το 1946 τον σκότωσαν οι κομιτατζήδες στη γέφυρα κοντά στην Κορομηλιά, μαζί με τη δασκάλα από το Άργος Νανοπούλου, αρραβωνιαστικιά του, αφού τους βασάνισαν φρικτά, επειδή ήταν πατριώτες. Το όνομά του φέρει κεντρικός δρόμος του χωριού μας.

Αγαπητοί μας καλεσμένοι, σας μιλώ εκ μέρους του Σχολείου σήμερα, οπότε μου επιτρέπεται να καμαρώσω για το ανοιχτό στην κοινωνία αυτό σχολείο, που, στα χρόνια που το υπηρέτησα ξεχωρίζω τρεις χρονικές στιγμές που το Σχολείο μας με τρεις ξεχωριστές δράσεις του άφησε τη σφραγίδα του στην τοπική μας κοινωνία σ’ αυτές τις τρεις προστίθεται και η σημερινή):

￭ Προσωπικά, έχοντας σοκαριστεί με τη διαπίστωσή μου πως ο δάσκαλος-ήρωας Διαμαντής Μαντόπουλος, που σκοτώθηκε εδώ στη διάρκεια της Καταστροφής του Μαυροχωρίου (1912), δεν είχε τιμηθεί όπως του άξιζε, καθώς το όνομά του δεν υπήρχε γραμμένο πουθενά στο χωριό μας, το 2006, μετά από πρότασή μας στον Δήμο μας (Μακεδνών), επί δημαρχίας Κ. Πετσάλνικου, και σχετική τιμητική εκδήλωση, δόθηκε το ιερό του όνομα στον δρόμο του Δημοτικού και του Νηπιαγωγείου μας. 

￭ Το σχολικό έτος 2007-08 όλα τα σχολεία της Ελλάδας λάβαμε εγκύκλιο ονοματοδοσίας των σχολείων, που έλεγε επί λέξει: «[...] Η προσωνυμία θα αναφέρεται σε ονόματα ευεργετών, προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών, καλλιτεχνών, ατόμων της ιστορικής και θρησκευτικής ζωής του τόπου [...]». Ακολουθώντας τη νόμιμη διαδικασία, διαλέξαμε για το δικό μας Σχολείο το όνομα του πολύ σπουδαίου Μαυροβινού λογίου Αρχιμανδρίτη Γερμανού Χρηστίδη (1883-1968): "Ο εκ Μαυροχωρίου αείμνηστος αρχιμανδρίτης Γερμανός Χρηστίδης υπήρξε κατά γενική ομολογία φλογερός ιερομόναχος, σοφός καθηγητής, άριστος παιδαγωγός, γενναίος εθνικός αγωνιστής και δόκιμος συγγραφέας. [...] Ως συγγραφέας κοπίασε πολύ και άφησε σημαντικότατες μελέτες εθνικού, παιδαγωγικού και κυρίως ιστορικού περιεχομένου, οι οποίες κυκλοφόρησαν ως αυτοτελή βιβλία ή δημοσιεύθηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες [...]". 

Γ. Αλεξίου, εφ. Καστοριανή Εστία, 17/11/1994 

￭ "Ο Γερμανός Χρηστίδης, ένας λόγιος ιστοριο-ερευνητής αρχιμανδρίτης, τέκνον του Μαυροχωρίου Καστοριάς, έκαμε την πρώτη ολοκληρωμένη εργασία για τα μνημεία της Καστοριάς και την παρουσίασε στην περιοδική έκδοση "Γρηγόριος Παλαμάς" το 1922. [...] Τι διέσωσε αυτός ο πολύ σπουδαίος άνθρωπος! Διέσωσε πράματα και θάματα (ασφαλώς και πολλές ενθυμήσεις) από τον φθοροποιό χρόνο, από τον κλέφτη και φθοροποιό ανθρώπινο παράγοντα [...]". 

Κωνσταντίνος Δούφλιας, εφ. ΟΔΟΣ, 9/11/ 2006

Με αφορμή τη σημερινή εκδήλωση, δημοσιοποιούμε και κάποιο πολύ σπουδαίο στοιχείο, που δεν έχει δει το φως της δημοσιότητας:

"Ο Γερμανός Χρηστίδης, προ του 1950, έστειλε τη βιβλιοθήκη του στο πατρικό του σπίτι, με σκοπό να ενδιαφερθεί η Κοινότητα να κάνει Βιβλιοθήκη, κι επειδή δεν υπήρξε τέτοιο ενδιαφέρον και τα βιβλία θα χαλούσαν από την υγρασία στο υπόγειο του σπιτιού του, ήρθε με τρίκυκλο από τη Φλώρινα και τα πήρε". Προφορική μαρτυρία (επιβεβαίωση παλαιότερής μας) της κ. Βασιλικής Γκιμουρτζίνα, το γένος Χρηστίδη, κατοίκου Καστοριάς.

Τα βιβλία του ήταν πραγματικά πολύτιμα, δυστυχώς όμως το Μαυροχώρι έχασε την ευκαιρία να τα κρατήσει για πάντα εδώ. Επισημαίνω, μάλιστα, το ότι η βιβλιοθήκη του αποτελούνταν από πραγματικά πολύ σπουδαία βιβλία το επιβεβαιώνουν πανηγυρικά οι πηγές που χρησιμοποιεί όταν γράφει τα πολύ σημαντικά του κείμενα.

Και η τρίτη πιο σπουδαία, κατά τη γνώμη μου, χρονική στιγμή που ζήσαμε στη διάρκεια της 38χρονης διδασκαλίας μου εδώ, στο σχολείο των ονείρων και της καρδιάς μου, ήταν η εκδήλωση που κάναμε σε συνεργασία με την Εκκλησία μας για τους Ευεργέτες του Σχολείου, αλλά και του χωριού μας, το 2014, η οποία δε θα είχε γίνει ποτέ, αν δεν είχε προηγηθεί η επικοινωνία μας με τους άγνωστούς μας ως τότε απογόνους του μεγάλου μας Ευεργέτη Θεόδωρου Μαυροβίτη, τους οποίους έχουμε την τεράστια τιμή και χαρά να έχουμε σήμερα μαζί μας: τον Θεόδωρο Μαυροβίτη και τη γυναίκα του Λιάνα, την Αλεξάνδρα Μαυροβίτη και την Άννα Μαυροβίτη-Παπαδοπούλου -τους ευχαριστούμε για την έμπρακτη αγάπη τους για «το Σχολείο του παππού τους», όπως το αποκαλούν, και για την πάγια και αδιάλειπτη συμπαράστασή τους στο έργο μας!

Ευχαριστούμε τη Δ/ντρια του Σχολείου μας κ. Όλγα Παπαγιαννοπούλου (υπήρξε μαθήτριά μας και στη συνέχεια συνάδελφός μας επί 14 χρόνια στο Σχολείο αυτό), όλους τους συναδέλφους που εμπνεύστηκαν από τη μεγάλη επέτειο του Σχολείου μας, όλους τους παρευρεθέντες απόψε εδώ (σίγουρα όσοι κατάγεστε από το Μαυροχώρι σ’ αυτό το Σχολείο φοιτήσατε), για να χαρούν μαζί μας. Κλείνω με ένα μικρό κομμάτι από παλιότερο άρθρο μου αφιερωμένο στα σχολεία που έχουν πια κλείσει: «Μη διανοηθείτε ποτέ πως είναι άψυχα κτίσματα, αλλά έχουν ψυχή! Πήραν ψυχή από τα γεμάτα ψυχή πλάσματα που τα ζωντανεύουν, κλαίνε μαζί τους, γελούν μαζί τους, αγαπούν μαζί τους, πονούν μαζί τους, αδικούνται, δικαιώνονται,… Τα σχολεία είναι οι αδιάψευστοι μάρτυρες όσων έχουν διαδραματιστεί στις αίθουσες, στους διαδρόμους, στις αυλές τους. Σιωπούν, αλλά γνωρίζουν τα περιστατικά, τα καλά και τ’ άσχημα, τις φιλίες, τις συντροφιές, τα παιχνίδια, τις χαρούμενες στιγμές, τις μεγάλες και τις μικρές. Τα γνωρίζουν, μα δε μιλούν [...]» (εφ. ΟΔΟΣ, 18.6.2015).

Γι’ αυτό μιλήσαμε απόψε εμείς γι’ αυτά -σας ευχαριστώ θερμά!

Και για το τέλος μια εγκάρδια ευχή: τώρα που το Δημ. Σχ. Μαυροχωρίου έκλεισε πια έναν αιώνα ζωής κι όπως μας είπε μηχανικός κηρύσσεται αυτομάτως διατηρητέο μνημείο, ξέρω πως όλοι ανεξαιρέτως ευχόμαστε να διατηρηθεί γεμάτο παιδιά στους αιώνες των αιώνων και να ‘ναι η πηγή κι η καρδιά αυτού του πανέμορφου κι ηρωικού χωριού για πάντα!

Φωτογραφία: Δημοτικό Σχολείο Μαυροχωρίου, 1936. Η τάξη της 99χρονης σήμερα Μαγδαληνής Σαββοπούλου, το γένος Κυριλλίδου, στο σπίτι της οποίας βρίσκεται κορνιζωμένη. Μας παραδόθηκε την ημέρα της εκδήλωσης από την κόρη της Σοφία Σαββοπούλου κι είναι η 2η παλιότερη απ' όλες τις φωτογραφίες του Σχολείου μας με μαθητές.

Φωνογραφία στην δεύτερη σελίδα (μόνο στην έντυπη έκδοση): Έτος 1925, εφ. “Καστορία”  (από το αρχείο της δασκάλας Αγγελικής Βόλτση).

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 19 Ιουνίου 2025, αρ. φύλλου 1277.

Σχετικά:

• ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΕΤΣΑΛΝΙΚΟΥ: «Εκατολογία»