ΟΔΟΣ: Αντιθέσεις και αντιφάσεις

ΟΔΟΣ 5.6.2025 | 1275

Το σουρεαλιστικό θέαμα του φορτωμένου με χριστουγεννιάτικα φώτα ελάτου, ακριβώς μπροστά από το κτήριο του δημαρχείου, δεν είναι άποψη. Είναι γεγονός που κάτι δείχνει και κάτι σημαίνει. Φανερώνει περίσσευμα αυτοπεποίθησης και ναρκισσισμού. Δεν διανοούνται να δουν την θέα του δένδρου με την ματιά των άλλων.

Οι φωτογραφίες είναι ενδεικτικές αντιφάσεων και αντιθέσεων που παρατηρούνται στην πόλη της Καστοριάς. Όχι ότι είναι απαραίτητα το χαρακτηριστικό της γνώρισμα. Ούτε ότι δεν γίνονται και κάποια, λίγα ίσως ή και ελάχιστα σωστά (αν γίνονται κι’ αυτά) ή ότι οι αντιθέσεις ακόμη κι αν κυριαρχούν στην Καστοριά, είναι πάντα και οπωσδήποτε κάτι το αρνητικό. 

Ό,τι και να ισχύει το σίγουρο είναι πως το κυρίαρχο στυλ στην Καστοριά είναι ο ανυπέρβλητος ναρκισσισμός. Καθώς και η απόλυτη απροθυμία των διοικούντων να αναγνωρίσουν ότι και λάθη κάνουν και σοβαρές (λανθασμένες) παραλείψεις. Κι αυτά, στην καλύτερη περίπτωση· διότι μπορεί να «κάνουν» και άλλα. 

Το σουρεαλιστικό θέαμα του φορτωμένου με χριστουγεννιάτικα φώτα ελάτου, ακριβώς μπροστά από το κτήριο του δημαρχείου, δεν είναι άποψη. Είναι γεγονός που κάτι δείχνει και κάτι σημαίνει. Με την ίδια την ηγεσία του Δήμου Καστοριάς και τις μειοψηφίες να μπαινοβγαίνουν και ανεβοκατεβαίνουν καθημερινά κατά δεκάδες το κατώφλι του. Με τους υπαλλήλους όλων των τμημάτων επίσης να περνούν από εκείνο το σημείο, αλλά κανείς να μην απορεί που τα φώτα των Χριστουγέννων κρέμονται επί χρόνια, χειμώνα-καλοκαίρι, λειτουργούν ή όχι, και κανείς –μα κανείς– να μη ενδιαφέρεται να απαλλάξει την περιοχή από το φαιδρό θέαμα ακριβώς μπροστά από το δημαρχείο· αυτό σίγουρα είναι κάτι εντελώς χαρακτηριστικό. Ίσως και μοναδικό. Δεν χρειάζεται περαιτέρω σχόλια. Αλλά και πάλι, δεν μπορεί κάποιος να το παραβλέπει. Έχει δόση αυτοπεποίθησης και ναρκισσισμού. Δεν διανοούνται να δουν την θέα του δένδρου με την ματιά των άλλων.

Από την άλλη πλευρά, η ευλαβική προσήλωση στους κόμβους, όχι μόνο «του Κόμβου της» –κατά την κυρία Μαρία Αντωνίου– «Βυζαντινής Αρχόντισσας», του (μεταβυζαντινού) Τελωνείου με τους Φαρισαίους, κοντά στους πραγματικούς τελώνες. Αλλά και η προσήλωση για χάρη του περίφημου κιτς δημοτικού κόμβου που πλασάρεται σαν μνημείο Τέχνης μέσα στην Καστοριά. Με τα έντονα χρώματα τροπικών καρπών και της παπάγιας. 

Σε μια πόλη που θα μπορούσε να αναδείξει ως μνημεία (ή έστω απλά αξιοθέατα) τον Ξενία, την πολύ ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική γραμμή του παλιού κτηρίου των Δικαστηρίων (γιατί όχι και της νεότερης προσθήκης μπροστά στην πλατεία Δαβάκη), το παλιό Νοσοκομείο, φυσικά τα τείχη, τους βυζαντινούς ναούς, τα αστικά άλση, κάποιοι σκαλόδρομοι με θέα προς την λίμνη, τα όσα αγάλματα και προτομές υπάρχουν. Κάποια από τα οποία είναι έργα τέχνης. Κι’ όμως, νέο φετίχ αναγορεύεται ο κόμβος της παρηγοριάς. 

Με τις μεγάλες φροντίδες των δημοτικών υπαλλήλων να διατηρούν τον κόμβο σε «θεσπέσια» κατάσταση. Μέχρι που οι εργάτες της καθαριότητας ξεχορταριάζουν με σύγχρονα μηχανήματα ανά χείρας, μόνο εκεί κοντά. Κόβοντας τα σχεδόν ανύπαρκτα αυτοφυή χορταράκια πάνω στα πεζοδρόμια (φωτογραφίες κάτω). Διότι από εκεί περνούν οι... τουρίστες, φυσικά οι διερχόμενοι κάτοικοι-ψηφοφόροι της Καστοριάς, αλλά και οι ίδιοι. Προπαντός οι ίδιοι. Βλέπουν, και προφανώς καμαρώνουν το φινίρισμα της νοικοκυροσύνης.

«Τουρίστες» όμως, διέρχονται και από αλλού. Όπως από την οδό Γρηγορίου Παλαιολόγου –που αναφέρεται μόνο ως ένα παράδειγμα (ανάμεσα σε εκατοντάδες). Εκεί βρίσκεται μια άλλοτε σημαντική πλατεία της πόλης, η πλατεία Αγίου Στεφάνου – Γεωργίου Πολιτείας, στην οποία μάλιστα προβάλλονταν παλαιότερα ταινίες λειτουργώντας ως υπαίθριος θερινός κινηματογράφος. Και όπου στο μικρό πάρκο δεσπόζει η προτομή του Γρηγορίου Φαληρέα (1873-1937, "καπετάν Ζάκας"), που προφανώς φιλοτέχνησε ο ανιψιός του, ο γνωστός γλύπτης Βάσος Φαληρέας (1905-1979), ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους της ακαδημαϊκής σχολής γλυπτών στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα. Είναι ο ίδιος που φιλοτέχνησε και την κλαπείσα προτομή του Βαν Φλητ. Υπήρχε επίσης εκεί, ως τα τελευταία χρόνια, ένα πρακτικό παγκάκι που κι αυτό (!), όπως και στην περίπτωση της πλατείας Δαβάκη, αίφνης εξαφανίστηκε από προσώπου γης. 

Σε αυτή λοιπόν την πλατεία, τα αυτοφυή χόρτα δημιουργούν ένα απαράμιλλο θέαμα υποτροπικής βλάστησης. Ένα θέαμα χλωρίδας και εγκατάλειψης. Μια υπόθεση αδιαφορίας, όπως δεκάδες άλλες, που υπάρχουν στην Καστοριά, τις οποίες όμως κανείς δεν προβάλλει. 

Ενδεικτικά είναι μόνο όλα αυτά και καθόλου μοναδικά. Στην ίδια πόλη που ο εργάτης της φωτογραφίας αποψίλωνε το... τσιμέντο (επί της Διοικητηρίου κοντά στον κόμβο-φετίχ), για να τα βλέπουν αυτοί που περνούν και να συμφωνούν, για το πόσο όμορφη αλλά και νοικοκυρεμένη-καθαρή είναι η Καστοριά. Μιας και η καθαριότητα είναι μισή αρχοντιά. Βυζαντινή.

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 5 Ιουνίου 2025, αρ. φύλλου 1275.