ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α. ΔΑΟΥΤΟΠΟΥΛΟΥ: Μονάδες αποτέφρωσης απορριμμάτων

ΟΔΟΣ 22.5.2025 | 1273

Η μονόστηλη είδηση στο τελευταίο τεύχος της ΟΔΟΥ (αρ. φύλλου 1272/15.5.2025) ανέτρεψε κάθε προγραμματισμό της αρθρογραφίας μου λόγω της τεράστιας σημασίας του εγχειρήματος που θα επιχειρηθεί με εξ ίσου τεράστια και καταστροφική κλίμακα. Η δεύτερη μάλιστα σε μέγεθος μονάδα αποτέφρωσης θα στηθεί στη Δυτική Μακεδονία για να αποτεφρώνει τα απορρίμματα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας, Ηπείρου, Θεσσαλίας και Κέρκυρας. 

Την επαύριον της βράβευσης του κ. Πρωθυπουργού από τους Γερμανούς Βιομηχάνους ήρθε και η ανταπόδοση των υποχρεώσεων. Και τι υποχρεώσεων. Βαρύτατων, με το τίμημα να πληρώνεται στις επόμενες γενιές. 

Έξι μεγάλοι όμιλοι ετοιμάζονται να μπουν στην αγορά στην οποία, σε μια κλειστή ημερίδα, αποκάλεσαν παραπλανητικά «ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων». Μια άλλη μονόστηλη είδηση στο τέλος της ίδιας σελίδας της ΟΔΟΥ, μιλούσε για το γεγονός ότι η χώρα μας παραμένει στις πιο διεφθαρμένες χώρες της ΕΕ (59η θέση) ισοβαθμώντας με την Ιορδανία της Μέσης Ανατολής και τη Ναμίμπια της Αφρικής. Κρατείστε αυτήν την αναφορά γιατί σε λίγο θα εξηγήσουμε τη μεγάλη συνάφεια των δύο ειδήσεων. Άλλωστε και η κλειστή ημερίδα σε τι απέβλεπε ή μάλλον απέτρεπε. Στον αποκλεισμό της πληροφόρησης του Ελληνικού λαού. 

Η αποτέφρωση των απορριμμάτων που συχνά παρουσιάζεται ως μαγική λύση (quick-fix) για τη μείωση των απορριμμάτων που αυξάνονται ταχύτατα στα αστικά κέντρα αποτελεί μια μη παραγωγική πηγή ενέργειας. Αν και παρουσιάζεται συχνά ως μια επικερδής δραστηριότητα και μάλιστα με κυκλικό χαρακτήρα, η αποτέφρωση είναι ανάμεσα στις χειρότερες λύσεις που μπορούν να επιλέξουν οι πόλεις και οι χώρες για να πετύχουν ταυτόχρονα, μείωση των απορριμμάτων και παραγωγή πολύτιμης ενέργειας. 

Ας δούμε περιληπτικά τα μειονεκτήματα της νέας μαγικής λύσης που θα μας παρουσιάσουν:

Η καύση των απορριμμάτων είναι: 

• Πολύ ακριβή λύση για κατασκευή και λειτουργία,

• Δημιουργεί ελάχιστες θέσεις εργασίας σε σχέση με άλλους τρόπους διαχείρισης των απορριμμάτων, 

• Τα συστήματα της αποτέφρωσης απαιτούν πολύ εξειδικευμένο προσωπικό για την αποτελεσματική λειτουργία τους, 

• Η αποτέφρωση δημιουργεί ατμοσφαιρική ρύπανση (σωματίδια 25 και 10 μικρών, μονοξείδιο του άνθρακα, όξινα καυσαέρια, οξείδια του αζώτου και καρκινογόνες διοξίνες από την καύση πλαστικών και ελαστικών) και απαιτεί πολύ αυστηρούς περιβαλλοντικούς ελέγχους, οι οποίοι είναι ανύπαρκτοι στη χώρα μας, 

• Πολύ σοβαρό πρόβλημα ασφαλούς διαχείρισης αποτελεί η συλλογή και ασφαλής διάθεση της ιπτάμενης τέφρας και των τελικών υπολειμμάτων της καύσης, 

• Η αποτέφρωση δεν μπορεί να εξασφαλίσει επάρκεια εσόδων και στηρίζεται στη διαρκή είσπραξη ολοένα και περισσότερων τελών, 

• Η καθαρή ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται είναι ο λιγότερο αποτελεσματικός τρόπος παραγωγής ενέργειας όταν συγκρίνεται με τις παραδοσιακές μορφές (άνεμος, ηλιακή, υδροδυναμική και γεωθερμική), 

• Αναποτελεσματική με τη δημιουργία περιβαλλοντικών κινδύνων,

• Παγιδεύει τις πόλεις σε διαδικασίες συνεχούς παραγωγής απορριμμάτων για την τροφοδοσία του καυστήρα,

• Το κόστος της ανακύκλωσης και μείωσης των απορριμμάτων είναι μικρότερο από αυτό της αποτέφρωσης, 

• Υποβαθμίζει ή μάλλον καταργεί τις προσπάθειες για τη μείωση των απορριμμάτων ή την αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης, 

• Οι Δήμοι δεσμεύονται με συμβόλαια ποινικής ρήτρας για την παραγωγή εγγυημένων ποσοτήτων απορριμμάτων γιατί τα εργοστάσια πρέπει να έχουν πάντα διαθέσιμα για καύση απορρίμματα, 

• Η αποτέφρωση προκαλεί ρύπανση των υδάτων, δυσοσμίες, θόρυβο με επιπτώσεις σε οικιστικές και εμπορικές γειτονιές, 

• Η αποτέφρωση δεν αποτελεί μια αποτελεσματική, μέθοδο για τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασία και καθαρής ενέργειας, 

• Πόλεις οι οποίες στερούνται αυστηρών και αποτελεσματικών περιβαλλοντικών ελέγχων δεν πρέπει να υιοθετήσουν αυτήν την τεχνολογία, 

• Οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα από την αποτέφρωση των απορριμμάτων είναι ισοδύναμα με τις ανάλογες εκπομπές των μονάδων παραγωγής ενέργειας από την καύση του άνθρακα. 

Από τον Ιανουάριο του 2017 οι χώρες- μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ενθαρρυνθεί να αυξήσουν τους φόρους αποτέφρωσης, να μηδενίσουν τις επιδοτήσεις που υπήρχαν και να απαγορεύσουν την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων, αποξηλώνοντας ταυτόχρονα τις παλιές. 

Αν αναρωτιέστε μετά από αυτό το κατεβατό των πολύ αξιόλογων μειονεκτημάτων ότι τα υπάρχοντα σχέδια αποτέφρωσης θα εγκαταλειφτούν, γελιέστε. Ταιριάζουν θαυμάσια με την απάθεια της μεγάλης πλειοψηφίας του Ελληνικού λαού που πιστεύει ότι δεν τον αφορούν και μάλιστα μπορεί να πιστεύει ότι είναι και η καλύτερη λύση. Άλλωστε τι του έμαθαν οι πολιτικοί μέχρι τώρα;. Να τα ρίχνει στον κάλαθο των απορριμμάτων του Δήμου του και να μην νοιάζεται τι θα γίνει από εκεί και πέρα. Είναι δουλειά του Δήμου και της Πολιτείας να τα διαχειριστούν. Η δική του ευθύνη τελειώνει με την ασφαλή διάθεσή τους στον κάδο της κατοικίας του. 

Από καιρό έχουμε τονίσει δημόσια ότι τα προβλήματα του περιβάλλοντος δεν λύνονται με εργολαβίες. Απαιτούν τη συμμετοχή όλων μας. Άλλωστε εμείς τα δημιουργούμε με τον τρόπο ζωής που έχουμε υιοθετήσει. Η μόνη ασφαλής και βιώσιμη λύση είναι η εφαρμογή των 4 R (Reduce, Reuse, Recycle, Rethink).

Reduce = Ελαττώνω σημαίνει ελαχιστοποιώ την ποσότητα των απορριμμάτων που παράγω,

Reuse = Χρησιμοποιώ τα διάφορα πράγμα πάνω από μία φορά,

Recycle = Ανακυκλώνω σημαίνει βάζω ένα προϊόν σε μια νέα χρήση αντί να το πετάξω,

Rethink = Ξανασκέφτομαι σημαίνει ότι εξετάζω τον τρόπο με τον οποίο οι δράσεις μου επηρεάζουν το περιβάλλον.

Οι πολιτικοί χαμηλού βεληνεκούς που έχουμε σήμερα εν αφθονία, ξέρουν πολύ καλά πως αν μας ζητήσουν να πάρουμε μέτρα, όπως τα παραπάνω, θα έχουν πολύ μικρό βαθμό επιτυχίας. Έτσι προτείνουν μέτρα «άμεσης» και άκοπης λύσης για εμάς, με τις συνέπειες να εμφανίζονται σε χρονικό ορίζοντα πέραν της τετραετίας για την οποία νοιάζονται και μοχθούν. 

Η εξέλιξη αυτή είναι σε πλήρη συνάφεια με τη μέχρι τώρα πολιτική της σημερινής κυβέρνησης. Προσποιείται ότι νοιάζεται για τα συμφέροντα της μεσαίας τάξης ενώ η όλη πολιτική της ευνοεί τις ξένες επενδύσεις και το μεγάλο κεφάλαιο (εγχώριο και αλλοδαπό). Εγκρίνει μεγάλες επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και περικόπτει την ισχύ μικρών φωτοβολταϊκών σε στέγες. Και η αντιπολίτευση τι κάνει; Κοιμάται, αφού έστειλε μερικά από τα καλύτερα στελέχη της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ώρα Μανιάτης. 

Υπάρχει ελπίδα να αναστραφεί αυτή η καταστροφική πορεία; Ναι, αν επαναλάβουμε ένα συλλαλητήριο όπως αυτό που έγινε τελευταία για τα Τέμπη.

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 22 Μαΐου 2025, αρ. φύλλου 1273.