 |
| ΟΔΟΣ 2.10.2025 | 1290 |
Τι ακριβώς τους κάνει να πιστεύουν πως "Η Νέτα του Φασούλα" ή "Η Εβραιοπούλα" είναι της ίδιας μουσικής παιδείας και κουλτούρας με το "Ντομάκινε" και το new entry "Стамена"; «Περίεργα πράγματα συμβαίνουν στις απόψεις ορισμένων, τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο μελέτης ειδικών ιστορικών» υποστήριξαν ορισμένοι, από τους οποίους θα δυσκολευόταν ο καθένας να διαχωρίσει την θέση του.
Έχει παρατηρηθεί τα τελευταία αρκετά χρόνια, πως κάθε φορά που κάποιος από την τοπική κοινωνία αντιδρά στις προσπάθειες διαστρέβλωσης της ιστορίας της Καστοριάς και του επιτίθενται, κανένα από τα πολιτικά πρόσωπα δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να τοποθετηθεί. Ή δεν δείχνει το ελάχιστο θάρρος να το κάνει. Είτε από ιστορική άγνοια, είτε επειδή δεν επιθυμούν ουδεμία εμπλοκή τους στο συγκεκριμένο θέμα, καθώς πιθανή τους τοποθέτηση θα προκαλούσε αντιδράσεις.
Και αν ανατρέξει κανείς στο πρόσφατο παρελθόν θα διαπιστώσει με σχετική ευκολία πως η πλειοψηφία των αιρετών που έχουν διατελέσει από θέσεις πολιτικής ή συλλογικής ευθύνης, δεν έχει δείξει άμεσα αντανακλαστικά την στιγμή που κάποιοι "πολιτισμικοί κύκλοι" επιχειρούν να σλαβοποιήσουν την πόλη της Καστοριάς. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων. Τόσων λίγων που εύκολα μπορεί κανείς να τους αριθμήσει και να τους ονοματήσει. Δεν είναι όμως της παρούσης στιγμής.
Στην πόλη της Καστοριάς, λόγω της μικρής πληθυσμιακής της κατάστασης σε σχέση με άλλα μεγάλα αστικά κέντρα, οι περισσότεροι λίγο - πολύ γνωρίζονται μεταξύ τους. Και ως αποτέλεσμα αυτού, τις περισσότερες φορές γίνονται γνωστά οι μέρες και οι πράξεις αρκετών συντοπιτών. Άσε δε, που δεν χρειάζεται κανείς να αναζητήσει τα πεπραγμένα ορισμένων, όταν οι ίδιοι τα γνωστοποιούν/διακινούν μέσω του διαδικτύου. Και μετά από εκείνους, τυγχάνουν αναδημοσίευσης από τα πάντα πρόθυμα ΜΜΕ. Αφιλτράριστα και δίχως ίχνος (αυτο)κριτικής. Ώστε να γίνουν γνωστά ακόμα και στον πιο αδιάφορο συμπολίτη, ο οποίος απλά θα τύχει να σκρολάρει για "ειδήσεις" στις τοπικές ιστοσελίδες, απλά για να περνά την ώρα του.
Κάπως έτσι συνέβη και με το αμφιλεγόμενο βίντεο που δημοσιεύτηκε από έναν εκ των αρκετών συλλόγων που προσδιορίζονται στο καταστατικό τους ως "πολιτιστικοί ή πολιτισμικοί" και έχουν ως σκοπό την... «δημιουργία συνείδησης (!),του σεβασμού στην λαϊκή παράδοση, του πολιτισμικού παρελθόντος, της μουσικής κληρονομιάς και ταυτότητας της Καστοριάς και της πολιτιστικής μνήμης»!
Δεν γίνεται κατανοητό στους περισσότερους η αόριστη και γενική αναφορά στο όνομα της Καστοριάς. Σε τι ακριβώς αναφέρονται; Στην πόλη της Καστοριάς ή γενικά στον ευρύτερο νομό; Βλέπεις αγαπητή ΟΔΟΣ, είτε σκοπίμως είτε... άθελά τους παραλείπουν ως δια μαγείας τον ακριβή γεωγραφικό προσδιορισμό. Και αυτή η αόριστη αναφορά τους στην "Καστοριά" εκλαμβάνεται από τους περισσότερους ως μια όχι τυχαία παράλειψη. Καθώς, αν αφορά τον νομό Καστοριάς και όχι την πόλη, τότε πολλές από τις πολιτιστικές αναδείξεις των περιχώρων του νομού ενδεχομένως να δικαιολογούνται σε ένα βαθμό.
Αλλά και σε αυτήν την περίπτωση, εντός των γεωγραφικών ορίων του νομού, φαντάζει σχεδόν βέβαιο πως δεν υπάρχει αποκλειστικά ο βορειοεισαγόμενος πολιτισμικός προσανατολισμός που προβάλουν ανελλιπώς, αλλά και άλλες πολιτισμικές κουλτούρες. Ενδεχομένως οι υπεύθυνοι αυτών των συλλόγων να έχουν καλύτερες γνώσεις για τα της τοπικής επαρχίας. Τουλάχιστον από αυτούς που έχουν καταγωγή μέσα από την πόλη και κληρονόμησαν την αστική παράδοση της Καστοριάς από τους προγόνους τους. Με αφηγήσεις, φωτογραφίες, έπιπλα, βιβλία, ρούχα, σκεύη, αναμνηστικά και άλλα τεκμήρια. Σε κάθε περίπτωση, οι σύλλογοι φαίνεται να υποβαθμίζουν τις υπόλοιπες παραδόσεις που συναντώνται στην ευρύτερη περιοχή του νομού και επιμένουν να αναδεικνύουν κυρίως μία. Την αγαπημένη στις προτιμήσεις τους όπως αυτό τουλάχιστον φαίνεται από τις μέρες και τα έργα των συγκεκριμένων συλλόγων. Και αυτό το γεγονός ενδεχομένως να έπρεπε να αφορά περισσότερο τους υπόλοιπους κατοίκους της τοπικής επαρχίας παρά κάποιον άλλον.
Οι οποίοι είναι αρκετά πιθανό να νιώθουν πως βρίσκονται στο καναβάτσο της πολιτισμικής ανάδειξής τους από τους υπέρλαμπρους συλλόγους που πληρώνονται από ευρωπαϊκά κονδύλια για να κάνουν αυτό για το οποίο αμείβονται και εν τέλει παρουσιάζουν. Αλλά για κάποιον μυστήριο λόγο δεν το κάνουν ολοκληρωμένα. «Την λεγόμενη "εντόπια" παράδοση θέλουν να προβάλουν γιατί με αυτήν νιώθουν εξοικειωμένοι» υποστήριξαν αρκετοί από τους οποίους δεν βρίσκει κανείς ουσιαστικό λόγο να διαφωνήσει. Και γιατί να το κάνει κανείς άλλωστε; Γούστο τους, καπέλο τους.
Η κατάσταση όμως περιπλέκεται αρκετά όταν η παράδοση της επαρχίας έξω από την πόλη, μετατοπίζεται τεχνηέντως –από βάθος χρόνου– εις βάρος της παράδοσης της Καστοριάς. Στα μάτια των περισσοτέρων φαίνεται πως οι συγκεκριμένοι μονοδιάστατοι "καθοδηγητές" της κουλτούρας που συναντά κανείς σε χώρες βορειότερα της Ελλάδας, επιθυμούν να προσδώσουν ποιοτικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά της επαρχίας σε αυτά της πόλης της Καστοριάς.
Πλέον φαντάζει σχεδόν γνώριμη ποια δύναμη τους κάνει να πιστεύουν πως κάτι τέτοιο θα γίνει αποδεκτό από εκείνους που κληρονόμησαν τα καστοριανά έθιμα και παραδόσεις από τους προγόνους τους. Που εδώ που τα συζητάμε, δεν φαίνεται να είναι κάποια άλλη πέρα από την δύναμη της βορειογειτονικής συνήθειας και όσων αλυτρωτικών ενδεχομένως εξυπηρετούν. Εσκεμμένα ή μη. Εν αγνοία τους ίσως.
Ενδεχομένως για τα συλλογικά κατορθώματα και τους (παρακ)ακολούθους τους, τείνει να εξελιχθεί σε κάποιου είδους πολιτισμικής και πολιτιστικής λατρείας. Εμπνευσμένη και δομημένη κατά κύριο λόγο, ίσως από προσωπικά βιώματα και τίποτα περισσότερο. Ή λιγότερο. Κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος με τους διδάκτορες της "εντόπιας" παράδοσης, όπως αρέσκονται να την αποκαλούν. Και επ’ ουδενί, η στήλη δεν έχει καμία πρόθεση να τους αφαιρέσει το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και τον αυτοπροσδιορισμό. Τώρα με τί ακριβώς συνδέεται κάθε έννοια του «εντόπιου» ή «ντόπιου» είναι λίγο πολύ γνωστό σε όλους. Και πρωτίστως στους ίδιους.
Και μιας που η αναφορά γίνεται σε αυτόν τον όρο και τον πολιτισμό ή το γλωσσικό ιδίωμα που πρεσβεύει λόγου χάρη, γεννώνται αυθόρμητα ορισμένα ερωτήματα. Θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί πως τα ίδια χαρακτηριστικά συναντώνται και στις βαλκανικές χώρες βορειότερα της Ελλάδας; Αυτό δεν επικαλούνται τα πρωτοπαλίκαρα των συγκεκριμένων συλλόγων; Την ομοιότητά τους με εκείνα των βόρειων γειτόνων ή μήπως κατανοούν λάθος ορισμένοι; Και για ποιον λόγο τους φαίνεται παράξενο που η πλειοψηφία του τοπικού πληθυσμού δεν έχει τα ίδια πολιτισμικά χαρακτηριστικά με τους "εντόπιους";
Και ακόμη καλύτερα, τι ακριβώς τους κάνει να πιστεύουν πως "Η Νέτα του Φασούλα" ή "Η Εβραιοπούλα" είναι της ίδιας μουσικής παιδείας και κουλτούρας με το "Ντομάκινε" και το new entry "Стамена"; «Περίεργα πράγματα συμβαίνουν στις απόψεις ορισμένων, τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο μελέτης ειδικών ιστορικών» υποστήριξαν ορισμένοι, από τους οποίους θα δυσκολευόταν ο καθένας να διαχωρίσει την θέση του.
Μήπως τελικά αγαπητή ΟΔΟΣ πρεσβεύουν κάτι το north–balkanational που οι υπόλοιποι δεν καταλαβαίνουν, γιατί απλά δεν το βίωσαν ποτέ; Και αν οι βαλκανασιονάλ αυτοαποκαλούνται "εντόπιοι", οι υπόλοιποι πως μπορούν να αυτοπροσδιοριστούν; Φυσικά και το παραπάνω ερώτημα είναι ρητορικής φύσης.
Από την άλλη, μοιάζει παντελώς αδιάφορο στην πλειοψηφία για ό,τι πολιτισμικό, βιωματικό ή ό,τι άλλο (καλό ή κακό) τους συμβαίνει. «Τόσο αδιάφορο και συνάμα αταίριαστο με τα δικά τους θέλω, όσο και ο ήχος που παράγουν οι τενεκεδοπαίκτες», σχολίασαν μειδιώντας πολλοί, από τους οποίους σαφώς και δεν διαχωρίζω την θέση μου. Εξάλλου πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά; Κάθε σύγκριση ή ταύτιση αυτών των δύο πολιτισμικών θεωριών θα ήταν άκυρη, αν όχι ατυχέστατη.
Παρά το γεγονός πως ορισμένοι βαλκανασιονάλ του νομού εξακολουθούν να επιμένουν για το αντίθετο. Μάλιστα έφτασαν στο σημείο να αναφέρουν διαδικτυακά πως στο καρναβάλι των Καστοριανών, δεν διασκέδαζαν Καστοριανοί αλλά... "εντόπιοι"! Μάλιστα αγαπητή ΟΔΟΣ, σωστά διάβασες! Με λίγα λόγια, μάθε λοιπόν πως οι πρόγονοι και των υπόλοιπων Καστοριανών δεν γλεντούσαν εκείνες τις ημέρες, αλλά «δάκρυζαν από το μίσος τους πίσω από τα κλειστά παράθυρά τους» καθώς διασκέδαζαν... ραγκουτσαραίοι! [σχετικά "εδώ"]
«Είναι τόσο μεγάλη η απέχθεια τους για την πόλη της Καστοριάς, που πλάθουν ιστορίες όμοιες με αυτές που επινοούν σήμερα ορισμένοι μπροστά από τα ψυγεία τυροκομικών στα σούπερ μάρκετ» σημείωσαν σκωπτικά ορισμένοι, από τους οποίους για ακόμη μια φορά δεν μπορεί κάποιος να διαχωρίσει την θέση του.
Ενδεχομένως τέτοιου μεγέθους μυθοπλάστες να αδικούν τους εαυτούς τους που δεν ασχολούνται με την σεναριογραφία ή την συγγραφική μυθοπλασία. Πιθανότερο είναι να πετύχουν τον στόχο, αν είναι πράγματι δικός τους, με τους παραπάνω προσανατολισμούς, παρά με την αναμόχλευση μυθευμάτων και ανυπόστατων μπακαλιάρων.
Πάλι καλά που δεν σε ενημέρωσαν αγαπητή ΟΔΟΣ πως το αστικό καρναβάλι γεννήθηκε, εμπλουτίστηκε και διατηρήθηκε στο πέρασμα των αιώνων χάρη στους "εντόπιους", τους οποίους θα πρέπει να ευχαριστείς! Μήπως τελικά, θα έπρεπε να ξεκουραστούν σε κάποιο ανάκλιντρο; Και εδώ που τα λέμε μήπως καθόλου μπράβο τους;
Ιωάννης Σκόρδας
iskord@hotmail.com
Φωτογραφία: Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη (4,23 m) από την Αττική με επίκρανο και απόληξη Σφίγγας, περίπου 530 π.Χ., Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Νέας Υόρκης. Περισσότερα "εδώ".
Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 2 Οκτωβρίου 2025, αρ. φύλλου 1290.
Επιλογή σχετικών αναρτήσεων:
Αφού εξαντλήσαμε το θέμα της Στάμενας, της Εβραιοπούλας και της Πηνελόπης Καρανά, ώρα να ασχοληθούμε με τη Νέτα του Φασούλα.
ΑπάντησηΔιαγραφήΜπράβο στην Ξανθίππη Μπαλλή για την πρόσφατη δημοσίευσή της για το Καστοριανό Καρναβάλι.
ΑπάντησηΔιαγραφήΚαι μόνο που το λέει με το όνομα όχι μόνο του χθες αλλά και του σήμερα, αξίζει.
ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΦΩΤΑ. ΚΑΛΗ ΦΩΤΙΣΗ ΑΔΕΡΦΙΑ!
ΑπάντησηΔιαγραφή