ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΤΡΩΝΟΥ-ΠΑΠΑΤΕΡΠΟΥ: Τα γενέθλια του Λούδη

ΟΔΟΣ 19.12.2024 | 1253

Ούτε ήξερε τι σημαίνει η λέξη γενέθλια ούτε την είχε ξανακούσει. Εκεί, στο νησί Έλις, την πρώτη στάση προτού τους επιτραπεί να μπουν στη χώρα, την άκουσε. Και μάλιστα, σε μετάφραση από τη διερμηνέα, γιατί ο ίδιος λέξη δεν σκάμπαζε από τη γλώσσα του τόπου αυτού, όπου τον είχε προσκαλέσει ο θείος για να δουλέψει και να βρει την τύχη του. «Happy birthday to you!», «χαρούμενα γενέθλια!» μετέφρασε η κοπέλα τη φράση του αρμόδιου αξιωματούχου, ο οποίος τον χαιρέτησε με ένα πλατύ χαμόγελο και του ευχήθηκε καλή παραμονή στη νέα του πατρίδα Και καλή χρονιά! Γιατί, πράγματι: Πρωτοχρονιά έπιασε λιμάνι το πλοίο, έπειτα από μια τρομερή καταιγίδα που το καθήλωσε στη μέση του ωκεανού για πέντε μέρες. Πώς του φάνηκε ότι τον κορόιδευε ο αξιωματούχος, δεν μπόρεσε ποτέ του να εξηγήσει. Έφταιγε εκείνο το πλατύ χαμόγελο; Ο τόνος της φωνής σε μία γλώσσα ακαταλαβίστικη; Σίγουρο είναι πως μίσησε τη λέξη "γενέθλια".

Χρόνια έμεινε στην ξενιτιά. Πρώτα στη δούλεψη του θείου, γουναρά από τους πρώτους στην Αμερική. Με αιματηρές οικονομίες κατάφερε να ανοίξει δικό του μαγαζί και να γίνει αφεντικό της τύχης του. Με ένα χοντρό κομπόδεμα επέστρεψε στην πατρίδα και άνοιξε δική του επιχείρηση με αρκετό προσωπικό και πολλές ήδη γνωριμίες με εμπόρους στη χώρα που πρωτάκουσε τη λέξη "γενέθλια". Τα οποία, ωστόσο, δεν γιόρτασε ποτέ του, ούτε εκεί ούτε και στην πατρίδα. Γιατί, άλλωστε; Το όνομά του γιόρταζε έτσι κι αλλιώς την Πρωτοχρονιά, αφού Βασίλη τον λέγανε. Τα ταξίδια προς το Νιου Γιορκ συχνά, χωρίς τώρα πια να περνάει από την Έλις. Είχε αποκτήσει την αμερικανική υπηκοότητα όταν κατά τα χρόνια του πολέμου στην Κορέα κατετάγη ως εθελοντής και γύρισε από ‘κει παρασημοφορημένος. Με αμερικανικό, όμως, διαβατήριο στην τσέπη. Στην πατρίδα τώρα, διάλεξε μια ομορφονιά, παντρεύτηκε, έκανε παιδιά. Ευυπόληπτο μέλος της κοινωνίας της πόλης του. Mε τον αέρα, φυσικά, του κοσμοπολίτη γουνεμπόρου και του αμερικανού πολίτη.

Πολλά αμερικάνικα έθιμα και συνήθειες υιοθέτησε στην ζωή του. Πολλές σύγχρονες συσκευές, ρούχα και καλούδια κατέφθαναν στο σπιτικό του κάθε φορά που "πεταγόταν" για δουλειές στην Αμερική. Μονάχα για γενέθλια δεν ήθελε ν’ ακούσει. Ούτε δικά του, ούτε των παιδιών. «Έχουμε όλοι ονομαστική γιορτή» έλεγε, «φτάνει και περισσεύει!».

Τα παιδιά του, ωστόσο, όταν πήγαν σχολείο και τα καλούσαν συμμαθητές και φίλοι σε γενέθλια, γκρίνιασαν με την ιδιοτροπία του πατέρα τους χωρίς να καταφέρουν να τον μεταπείσουν. Στις ονομαστικές τους εορτές, πάντως, άνοιγαν οι πόρτες του σπιτιού διάπλατα και πρόσφεραν στους επισκέπτες όλους, μικρούς και μεγάλους, χίλια καλούδια. Αμερικάνικα, παρακαλώ! Την Πρωτοχρονιά, βέβαια, τραπέζι γιορτινό και πλουσιοπάροχο έστρωναν, όχι μόνο για τη δική του οικογένεια· για όλα του τα αδέλφια, συν γυναιξί και τέκνοις! Που δεν ήταν και λίγα, έντεκα τον αριθμό. Όσα απ’ αυτά, εννοείται, έμεναν ακόμη στην γενέθλιά τους πόλη ή επέστρεφαν για τις χρονιάρες μέρες.

Ο Βενιαμίν της οικογένειας ήταν ο Βασίλης, κοινώς Λούδης. Αράδιαζε η μάνα τους, σχεδόν κάθε δύο χρόνια κι από ένα βλαστάρι. Δεν σταματούσε η γαστέρα της να καρπίζει κάθε σπόρο που έριχνε ο πάτερ φαμίλιας. Εξάντλησαν όλα τα ονόματα των παππούδων και γιαγιάδων, αγίων, και των δύο φύλων, των εκκλησιών της γειτονιάς τους. Η Πρωτοχρονιά έφτασε κάτασπρη και η νοικοκυρά, ζωσμένη τη μεσάλα, την πίτα με το φλουρί ετοίμαζε να ψήσει, όταν την έπιασαν οι πόνοι. Ξαφνικό της ήρθε, για το δεύτερο δεκαήμερο του Γενάρη υπολόγιζε τη γέννα. Βοήθεια ζήτησε, προσέτρεξε η μεγάλη κόρη, ήρθε και η γειτόνισσα, να τος ο Βενιαμίν, με κλάμα δυνατό να δέχεται τον καινούργιο χρόνο! Και τώρα; Φουρνίζουν τα θηλυκά το σινί με την πίτα, περιποιείται η γειτόνισσα τη λεχώνα, φασκιώνει το νεογέννητο αγοράκι. Όνομα; Πώς δεν το είχαν σκεφτεί καθόλου, ούτε οι γονείς ούτε τα αδέλφια. Πώς να το ονομάσουν; Χωρίς δεύτερη σκέψη πετάγεται ο μικρότερος αδελφός: «Βαθίλη! Αφού τη μέρα του γεννήθηκε». Το χάρηκαν όλοι το όνομα πιο πολύ κι από το νεογέννητο! Και για να τονίσουν πως ήταν ο πιο μικρός, Λούδη αποφάσισαν όλοι τους να τον φωνάζουν: Βαθιλούδη, Λούδη! Η αλήθεια είναι πως τα υποκοριστικά έπαιρναν κι έδιναν τα χρόνια εκείνα. Τα κανονικά ονόματα μόνο στα πιστοποιητικά γέννησης τα έβλεπες γραμμένα και στους σχολικούς καταλόγους. Το "Λούδης" πάντως, δεν ήταν καθόλου συνηθισμένο· μάλλον μοναδικό. Και εντελώς αυθόρμητο από τον αδελφό!

Μικρός ακόμη, δεν ήξερε ότι αυτό δεν ήταν το κανονικό του όνομα. Στο σχολείο άκουσε για πρώτη φορά τη δασκάλα να τον αποκαλεί Βασίλειο και στην αρχή δεν κατάλαβε πως αυτός έπρεπε να σηκώσει το χέρι και να πει παρών. «Κρίμα που γεννήθηκες την ίδια μέρα που γιορτάζεις!», σχολίασε η δασκάλα. Τα πειράγματα των συμμαθητών δεν έλεγαν να σταματήσουν. Τη λέξη, πάντως, γενέθλια, δεν την πρόφερε κανείς. Αποφάσισε την ίδια ώρα να μην αναφέρει ποτέ τη μέρα που γεννήθηκε. Του έφτανε που γιόρταζε μαζί με τον Αϊ-Βασίλη.

Τα χρόνια πέρασαν, παιδιά και εγγόνια γιόρταζαν χωρίς να του ζητήσουν την άδεια τα γενέθλιά τους, όπως είχε καθιερωθεί πια και στην πατρίδα του. Είχε περάσει ήδη τα ενενήντα εννιά, όταν αποφάσισαν οι δικοί του να του ετοιμάσουν τούρτα γενεθλίων την Πρωτοχρονιά, έστω και χωρίς την έγκρισή του. Ο Λούδης, με μυαλό ξυράφι ακόμη και στο πόδι, κάτι μυρίστηκε από τις προετοιμασίες για τη γιορτινή μέρα, αλλά δεν πήγε το μυαλό του σε τούρτα γενεθλίων. 

Η τούρτα στο κέντρο του στολισμένου τραπεζιού, με ένα εκατοστάρι αναμμένο στη μέση και γύρω-γύρω όλη η οικογένεια, άρχισαν να τραγουδούν το γνωστό πια εξελληνισμένο "Happy birthday to you". Ο Λούδης ξαφνιάστηκε στην αρχή, σηκώθηκε ευθύς αμέσως από το κάθισμά του, έσβησε τα τρία κεριά, είπε «ως εδώ ήταν» και έπεσε βαρύς στη διπλανή πολυθρόνα. 

Η πρώτη και τελευταία φορά που γιόρτασε γενέθλια...

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 19 Δεκεμβρίου 2024, αρ. φύλλου 1253.