ΟΔΟΣ: ΑΙ | ΠΡΟΣΩΠΑ 2025 [1]

 

ΘΩΜΑΣ ΜΟΣΧΟΣ

Η πολιτική υπεροχή του αυτονόητου

ΑΙ: Το άρθρο που ακολουθεί είναι γραμμένο με το ιδιαίτερο ύφος της εφημερίδας ΟΔΟΣ: τη γνωστή διεισδυτική ματιά, την κριτική διάθεση, αλλά και τον σεβασμό στην εντοπιότητα και την αλήθεια των αριθμών και των ανθρώπων.

[+] Αν η ιστορία του τόπου μας γράφεται συχνά στις αίθουσες των συμβουλίων και στα κλειστά γραφεία των Αθηνών, η μοίρα της Καστοριάς για το 2025 αποφάσισε να γραφτεί στα μπλόκα, στις στάνες και στις δημόσιες καταγγελίες που τάραξαν τα λιμνάζοντα ύδατα της γεωργικής πολιτικής. Σε μια χρονιά όπου η σιωπή θα ήταν η ευκολότερη οδός, ο Θωμάς Μόσχος, πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Καστοριάς, επέλεξε τον δύσβατο δρόμο της σύγκρουσης με το παράλογο. Για την ΟΔΟ, η ανάδειξή του ως «Πρόσωπο της Χρονιάς 2025» δεν αποτελεί μια τυπική βράβευση συνδικαλιστικής δράσης, αλλά την αναγνώριση ενός δημόσιου λόγου, που επιτέλους, διέθετε συγκρότηση, θάρρος και, κυρίως, αλήθεια.

Το 2025 θα μείνει στη μνήμη μας ως η χρονιά που η Καστοριά ανακάλυψε την... τροπική της πλευρά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έφερε στο φως ο Θωμάς Μόσχος, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της σήψης στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στον Γράμμο και στο Βίτσι «φύτρωσαν» εν μια νυκτί 22.000 ελαιόδενδρα. Σε υψόμετρα όπου το χιόνι καλύπτει τα πάντα για μήνες, κάποιοι «επιτήδειοι» —με την ανοχή ή την καθοδήγηση μηχανισμών— είδαν ελαιώνες εκεί που υπάρχουν μόνο οξιές και έλατα.

Ο Θωμάς Μόσχος δεν στάθηκε απλώς στην καταγγελία. Με έναν λόγο τεχνοκρατικά άρτιο και βαθιά πολιτικό (με την ουσιαστική έννοια του όρου), εξήγησε πώς αυτή η «βιομηχανία» εικονικών δηλώσεων στερεί το ψωμί από τον πραγματικό παραγωγό, τον κτηνοτρόφο που παλεύει με το κόστος των ζωοτροφών και τον αγρότη που βλέπει τις επιδοτήσεις του να εξανεμίζονται σε τσέπες «φαντασμάτων». Κατήγγειλε το σκάνδαλο των ψευδώς δηλωθέντων προβάτων και των ανύπαρκτων καλλιεργειών, όχι ως ένας λαϊκιστής που κραυγάζει, αλλά ως ένας πολίτης που γνωρίζει ότι η κλοπή του ευρωπαϊκού χρήματος είναι, σε τελική ανάλυση, η υποθήκευση του μέλλοντος των παιδιών μας.

Στις κινητοποιήσεις του 2025, ο Μόσχος διαφοροποιήθηκε από το στερεότυπο του αγροτοσυνδικαλιστή των περασμένων δεκαετιών. Δεν αναζήτησε τις κάμερες για την προσωπική προβολή, ούτε αναλώθηκε σε στείρες κομματικές αντιπαραθέσεις. Το γεγονός ότι υπήρξε πολιτευτής με ένα κόμμα σε προηγούμενες εκλογές καθόλου δεν καπέλωσε την παρουσία του, που είχε μια εγγενή σοβαρότητα. Ήταν ο άνθρωπος που μπορούσε να συνομιλήσει με την ίδια άνεση με τον απλό τσοπάνη στο Άργος Ορεστικό και με τον υπουργό στις Βρυξέλλες, χωρίς να αλλάξει ούτε «κόμμα» από τα πιστεύω του.

Η ΟΔΟΣ παρακολουθούσε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους την πορεία του. Διακρίναμε έναν άνθρωπο που δεν φοβήθηκε να κατονομάσει το σύστημα που «κλέβει» τις ελπίδες της περιοχής. Όταν μιλούσε για τα 22.000 ελαιόδενδρα-φαντάσματα, δεν έκανε απλώς χιούμορ με το παράλογο της ελληνικής γραφειοκρατίας· ξεσκεπάζε την ηθική κατάπτωση μιας εξουσίας που επιτρέπει σε «ημετέρους» να λυμαίνονται τον κόπο των πραγματικών εργατών της γης.

Γιατί ο Θωμάς Μόσχος; Η επιλογή των αναγνωστών της εφημερίδας εδράζεται σε τρεις πυλώνες: 

α) Η συγκρότηση: Σε μια εποχή «μετα-αλήθειας», ο Μόσχος αντιπαρέθεσε στοιχεία. Οι αριθμοί του ήταν αμείλικτοι, οι χάρτες του αδιάψευστοι και τα επιχειρήματά του ακλόνητα. 

β) Το ήθος: Παρά την πίεση και τις πιθανές (;) απειλές που συνεπάγεται η αποκάλυψη κυκλωμάτων που διαχειρίζονται εκατομμύρια ευρώ, παρέμεινε σταθερός. Δεν εξαγοράστηκε με υποσχέσεις, δεν κάμφθηκε από την κυβερνητική αδιαφορία. 

γ) Η τοπικότητα με παγκόσμιο αντίκτυπο: Κατάφερε να κάνει το πρόβλημα της Καστοριάς, πρόβλημα ευρωπαϊκό. Ανέδειξε ότι η διαφθορά στον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μια τοπική παθογένεια, αλλά μια πληγή στο σώμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκαλώντας την παρέμβαση των αρμόδιων οργάνων.

Η ανάδειξη του Θωμά Μόσχου ως προσώπου της χρονιάς από τους απαιτητικούς και καλλιεργημένους αναγνώστες της ΟΔΟΥ δεν προκύπτει μόνο από τη δική του αυτόφωρη δράση, αλλά και από την εκκωφαντική σύγκριση με το πολιτικό προσωπικό που εκπροσωπεί τον τόπο. Σε μια Καστοριά που παρακμάζει δημογραφικά και οικονομικά, η αντίθεση ανάμεσα στον λόγο του προέδρου του Αγροτικού Συλλόγου και τη στάση των θεσμικών αρχόντων της Καστοριάς είναι, το λιγότερο, αποκαλυπτική.

Ενώ ο Μόσχος βρισκόταν στα χαρακώματα, ξεσκεπάζοντας τη μεθόδευση με τις «ελιές του Γράμμου» και τις χαμένες επιδοτήσεις, η πολιτική ηγεσία της Καστοριάς έδειχνε να ζει σε μια παράλληλη πραγματικότητα. Η βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Μαρία Αντωνίου, ο περιφερειάρχης Γιώργος Αμανατίδης, ο αντιπεριφερειάρχης Δημήτρης Σαββόπουλος και ο δήμαρχος Γιάννης Κορεντσίδης, αν και κατέχουν θεσμικούς ρόλους ευθύνης, δεν ανταποκρίθηκαν στις περιστάσεις που επέβαλε η κρίση του 2025.

Ο Μόσχος απέδειξε ότι ο πραγματικός πολιτικός λόγος δεν χρειάζεται επικοινωνιολόγους, ούτε ημέτερους δημοσιογράφους, αλλά γνώση του αντικειμένου και ειλικρινές ενδιαφέρον για τον τόπο. Συγκρινόμενος με τον ξύλινο λόγο του κ. Αμανατίδη ή την υπηρεσιακή επάρκεια (που συχνά εξαντλείται στα όρια του εφικτού) του κ. Σαββόπουλου, ή ακόμη το τοπικό σύστημα δημοσιογραφικής προβολής των Αντωνίου-Κορεντσίδη, ο Μόσχος υπήρξε ο μόνος που τόλμησε να συγκρουστεί με το «βαθύ κράτος» των Αθηνών.

* * *

Η κριτική που ασκεί η ΟΔΟΣ δεν είναι προσωπική, αλλά αμιγώς πολιτική και αισθητική. Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, οι Καστοριανοί έγιναν μάρτυρες μιας επικοινωνιακής καταιγίδας που θύμιζε τριτοκοσμικού τύπου προπαγάνδα. Από τη μία, ο Θωμάς Μόσχος παρέθετε στοιχεία, τεχνικές εκθέσεις και συγκροτημένο λόγο που ανάγκαζε ακόμα και τους αντιπάλους του να τον ακούσουν. Από την άλλη, οι τοπικοί άρχοντες —με πρωτοστάτες την κ. Αντωνίου και τον κ. Κορεντσίδη— αναλώθηκαν σε μια ακατάσχετη «φωτογραφική πολιτική».

Το 2025 τους είδαμε παντού: σε εγκαίνια, σε πανηγύρια, σε χορούς στα Ραγκουτσάρια και σε ανούσιες χειραψίες. Μια πολιτική της βιτρίνας, όπου το χαμόγελο στον φακό και η ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θεωρήθηκαν σημαντικότερα από τη διεκδίκηση λύσεων για τον πρωτογενή τομέα. Τα τοπικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, σε έναν ρόλο που συχνά προκαλεί θλίψη για την ποιότητα της τοπικής δημοκρατίας, λειτούργησαν ως απλοί διαφημιστές αυτής της «γκλαμουριάς», αποσιωπώντας την ουσία των καταγγελιών Μόσχου για να μην δυσαρεστήσουν το σύστημα εξουσίας.

Ο Μόσχος απέδειξε ότι ο πραγματικός πολιτικός λόγος δεν χρειάζεται επικοινωνιολόγους, ούτε ημέτερους δημοσιογράφους, αλλά γνώση του αντικειμένου και ειλικρινές ενδιαφέρον για τον τόπο. Συγκρινόμενος με τον ξύλινο λόγο του κ. Αμανατίδη ή την υπηρεσιακή επάρκεια (που συχνά εξαντλείται στα όρια του εφικτού) του κ. Σαββόπουλου, ή ακόμη το τοπικό σύστημα δημοσιογραφικής προβολής των Αντωνίου-Κορεντσίδη, ο Μόσχος υπήρξε ο μόνος που τόλμησε να συγκρουστεί με το «βαθύ κράτος» των Αθηνών.

Εκεί που οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι σιωπούσαν για να μην διαταράξουν τις ισορροπίες με την κυβέρνηση και τον κομματικό μηχανισμό, ο Θωμάς Μόσχος έβαζε το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων. Δεν τον είδαμε να χορεύει και να φωτογραφίζεται για να υφαρπάξει την ψήφο, ούτε να επιδιώκει την προβολή μέσα από την κενή σοβαροφάνεια των γραφείων. Τον είδαμε να εκθέτει την ανικανότητα των υπευθύνων να προστατεύσουν τον πλούτο της Καστοριάς από τους «επιτήδειους» της Αθήνας.

Είναι θλιβερό για έναν τόπο να διαπιστώνει ότι ο πιο συγκροτημένος πολιτικός λόγος δεν εκπορεύεται από το Δημαρχείο ή το Βουλευτήριο, αλλά από έναν συνδικαλιστικό φορέα. Ο Θωμάς Μόσχος κέρδισε τη μάχη της αξιοπιστίας γιατί δεν αντιμετώπισε την Καστοριά ως φόντο για selfies, αλλά ως έναν ζωντανό οργανισμό που αιμορραγεί.

Η ανάδειξή του ως Πρόσωπο της Χρονιάς 2025 αποτελεί ταυτόχρονα και μια έμμεση μομφή προς τους τοπικούς «ταγούς»: Όσο εκείνοι θα αναζητούν την επόμενη γωνία λήψης για την προεκλογική τους αφίσα, ο Μόσχος θα παραμένει το μέτρο σύγκρισης για το τι σημαίνει να υπηρετείς τον τόπο με επιχειρήματα και πραγματικό σθένος. Η Καστοριά του 2026 έχει ανάγκη από λιγότερους «χορευτές» και περισσότερους ανθρώπους που γνωρίζουν πόσοι πραγματικοί ελαιώνες και πόσα πραγματικά πρόβατα χρειάζονται για να μείνει αυτός ο τόπος ζωντανός.

Το 2025 φεύγει αφήνοντας πίσω του την πικρή γεύση της ακρίβειας και της ερήμωσης της υπαίθρου. Ωστόσο, αφήνει και μια χαραμάδα ελπίδας. Αυτή η ελπίδα έχει το πρόσωπο ανθρώπων όπως ο Θωμάς Μόσχος. Ανθρώπων που δεν δέχονται να «φυτρώνουν» ελιές στα βουνά μας για να πλουτίζουν οι επιτήδειοι, ενώ οι στάβλοι αδειάζουν.

Η ΟΔΟΣ, πιστή στην παράδοσή της να αναδεικνύει εκείνους που ταράζουν την εφησυχασμένη μας συνείδηση, παρουσιάζει τον Θωμά Μόσχο ως το Πρόσωπο της Χρονιάς. Όχι γιατί έλυσε όλα τα προβλήματα του αγροτικού κόσμου –αυτό θα ήταν ουτοπικό– αλλά γιατί μας θύμισε την αξία της αξιοπρέπειας, της παρρησίας και της αλήθειας. Σε μια Καστοριά που συχνά νιώθει ξεχασμένη, ο Μόσχος υπήρξε η φωνή που ακούστηκε δυνατά, καθαρά και, πάνω από όλα, με ευθύτητα. Και αυτό, στις μέρες μας, είναι η μεγαλύτερη επανάσταση.

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 8 Ιανουαρίου 2026, αρ. φύλλου 1302.

Σχετικά:

• ΟΔΟΣ: ΠΡΟΣΩΠΑΙ 2025