17/7/16

ΛΑΖΑΡΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΙΔΗ: Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική

ήτοι περί του ορθώς λέγειν τε και γράφειν

-2.3.2016 (Από ιστορικό κείμενο για τον πόλεμο στο Βιετνάμ). Μορφή διαμαρτυρίας: Οι απόφοιτες μιας σχολής δεν φορούσαν μακιγιάζ, για να διαμαρτυρηθούν για την παράταση του πολέμου και να δείξουν την ντροπή τους για τον πόλεμο αυτόν και τη λύπη τους.

-3.3.2016 τοπικός τύπος. Άρθρο: ... υπακούουν στις εντολές υπερφίλων ατόμων. Από τα συμφραζόμενα εξάγεται ότι πρόκειται περί τυπογραφικού λάθους, διότι η λέξη υπέρφιλοι δεν υπάρχει. Μάλλον το ορθόν είναι: υπερφίαλων ατόμων. Η δε λέξη υπερφίαλος (αρχαία και λογία) χρησιμοποιούμενη και σήμερα με την έννοια:
Αλαζόνας, έχων έπαρση, σύνθετη λέξη: υπέρ + ρίζα από το θέμα ευφυής, με την κατάληξη -αλος, πρβλ πλαδαρός. Η κατάληξη -αλος δηλώνει πλησμονή. Έτσι, πλαδαρός (α' συνθετικό πλάδος = υγρασία) δηλ. νερουλός, χαλαρός. Συνεπώς: Υπερφίαλος: τόσο πολύ έξυπνος, που υπεραίρεται για το προσόν του αυτό και καταντάει αλαζόνας, εγωιστής.

-Στην ίδια εφημερίδα: Διασκέδαση αισχύστου είδους. Το ορθόν: αισχίστου. Ο υπερθετικός βαθμός ανωμάλων επιθέτων της αρχαίας με την κατάληξη: -ίστος. μέγιστος, ολίγιστος, ελάχιστος. Ίσως έγινε συσχέτιση από τον (την) γράψαντα με την λέξη αισχύνη.

-3.3.2016 τοπικός τύπος: α) ... Τώρα θα το λουστήτε. Όπως είναι γραμμένο η ορθογραφία του ρήματος κατά την γραμματική της καθαρευούσης είναι αυτή (με ήτα), ίνα λουσθήτε, δια να λουσθήτε. Εσχάτως όμως έγινε απλοποίηση, ισοπέδωση. Έτσι, ορθόν είναι: Τώρα θα το λουστείτε. β) για τα ευρύματα της έρευνας. Το ορθόν: για τα ευρήματα. Η λέξη δεν είναι από το επίθετο ευρύς, -εία, -ύ, αλλά από το θέμα του ρήματος ευρίσκω στον μέλλοντα (αρχαία): ευρήσω. Έτσι, το εύρημα. γ) Κωλυμβήθρα. Το ορθόν: κολυμβήθρα (κολυμβώ).

-3.3.2016 Ανακοίνωση για την εξαιρετική διάλεξη του εν αποστρατεία στρατηγού κ. Ιω. Ζούκα. Σ' αυτή την ανακοίνωση η δημοσιογράφος προσθέτει:... ο οποίος κατάφερε (!) να καθηλώσει το ακροατήριό του... Τι το ήθελε αυτό το κατάφερε; Που μας υποβάλλει την έννοια του ρήματος ή την υπόνοια του "ίδρωσε" ο ομιλητής κι έκαμε αγώνα δρόμου, ενώ η ίδια ήθελε να εξάρει την επιτυχία του ομιλητή. Πιο απλά: ...ο οποίος πράγματι (ή κυριολεκτικά) συνήρπασε και καθήλωσε το ακροατήριο με τον μεστό του λόγο.

-3.3.2016 τοπικός τύπος. α) Ανακοίνωση οργανώσεως: Ο Στόχος της Ελλήνων Συνέλευσις είναι... Απαραίτητη η συμπλήρωση της προτάσεως και με εισαγωγικά. Ο Στόχος της Οργανώσεως "Ελλήνων Συνέλευσις" είναι... β) Ο καθένας μπορεί να πιστεύει ότι και όπου θέλει. Το ορθόν: Να πιστεύει ό,τι θέλει. (το αναφορικόν ό,τι με υποδιαστολή). γ) να διαλυθώ εις τα εξών (!) συνετέθει*. Και άλλη φορά υπεμνήσαμε: 1. Ρήσεις, αποφθέγματα, παροιμίες, φράσεις στερεότυπες να αποδίδονται με ακρίβειαν, ως έχουν. 2. Τι είναι αυτό το εξών; Μία λέξη όπως ο άξων; Το ορθόν: Εξ ών (με δασεία και περισπωμένη). Η όλη φράση του όρκου: Να διαλυθώ (είθε διαλυθείην) εις τα εξ ών συνετέθην εγώ (ενώ το σώμα συνετέθη).

-στο ίδιο φύλλο. α) πήγε αυτόφωρο. Η βιασύνη παντού του Έλληνος και η ραθυμία να εκφράζεται πρόχειρα. Το πλήρες και ορθόν: Πήγε, οδηγήθηκε, στο δικαστήριο για αυτόφωρη πράξη, παραπέμφθηκε για πράξη, ενέργεια, επ' "αυτοφώρω". β) Είναι οι κυβερνόντες εγκληματίες, ναι ή όχι; Το ορθόν: Οι κυβερνώντες (όπως οι τιμώντες, οι διψώντες). γ) εκμεταλευόμενοι. Το ορθόν: εκμεταλλευόμενοι.

* Η πρόταση πάσχει και συντακτικώς;. Να διαλυθώ εγώ εις τα εξ ών συνετέθη. Ποιος συνετέθη;

Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟ στις 17 Μαρτίου 2016, αρ. φύλλου 827.


1 σχόλιο:

  1. Κουίζ19/7/16

    Σήμερα: Επίθεση Σουλτς σε Ερντογάν: «Θέλει να καταστεί την Τουρκία σε κράτος του ενός ανδρός»

    Σημερινός υπέρτιτλος στην iefimerida: Επίθεση Σουλτς σε Ερντογάν: «Θέλει να καταστεί την Τουρκία σε κράτος του ενός ανδρός». Έχει πολύ δίκαιο ο Χρ. Γιανναράς που επαναλαμβάνει διαρκώς για την κακοποίηση της γλώσσας μας από τους δημοσιογράφους που δεν ξέρουν ελληνικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Η ΟΔΟΣ σας ευχαριστεί για την συμμετοχή σας στον διάλογο.Το σχόλιό σας δεν θα εμφανισθεί αμέσως. Θα αποθηκευτεί προσωρινά και θα είναι ορατό στο ιστολόγιο, μετά την έγκριση της ΟΔΟΥ. Υπενθυμίζεται ότι η εφημερίδα δεν δημοσιεύει σχόλια που έχουν προσβλητικό χαρακτήρα.